Diforc'hioù etre adstummoù "Ganymede (loarenn)"

D
Bot : cs:Ganymed (měsíc) a zo ur pennad vat; Kemm dister
D (Bot: Migrating 75 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q3169 (translate me))
D (Bot : cs:Ganymed (měsíc) a zo ur pennad vat; Kemm dister)
|+ style="font-size:larger;" | '''Ganymede'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center; background: #000000;" | [[SkeudennRestr:Ganymede_g1_true.jpg|none|250px|Europa]]
|-
| colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller;" | Europa skeudennet gant [[Sontenn Galileo|Galileo]]
|-
| '''[[Tizh orbitel krenn]]'''
| mui.: 10.892 km/s<br />krenn: 10.880 km/s<br />nebeut.: 10.868 km/[[eilenn|s]]
|-
| '''[[Stouadur]]'''
| 0.20[[derez|°]] (diwar keheder Yaou)<br /> /2.21 (diwar an [[ekliptik]])
|-
| '''[[Loarenn]] eus'''
|-
| '''[[Gravitadur]] gorre'''
| 1.428[[buanadur|m/s²]]<br />((0.146 [[buanadur a-drugarez d'ar gravitadur|g]])
|-
| '''[[Tizh achap]]'''
Ganymede ([[gresianeg]] Γανυμήδης) a zo loarenn vrasañ [[Yaou (planedenn)|Yaou]] hag al loarenn vrasañ e [[koskoriad an Heol]]. Brasoc'h eo he zreuzkiz eget hini [[Merc'her (planedenn)|Merc'her]] met n'he-deus nemet hanter he mas. Kalz brasoc'h eget [[Ploudon (planedenn)|Ploudon]] eo al loarenn nemeti (ouzhpenn al [[Loar]]) a c'heller gwelout hep pellseller. Dizoloet e voe bet e -364 gant ar steredoniour sinat [[Gan De]] war a seblant met ne veze ket anavezet an dra-se en [[Europa]] pan addizoloas anezhi [[Galileo Galilei]] e [[1610]]. Anvet e voe Ganymede gant [[Simon Marius]] met ne voe ket implijet an anv-se a-araok an XX{{vet}} kantved. E darn vrasañ ar skridoù steredoniel abredoc'h e veze graet '''Yaou III''' anezhi (n'anavezed ket loarennoù ar strollad [[Amalthea (loarenn)|Amalthea]] c'hoazh). He anv a zeu eus [[Ganymede (mitologiezh)|Ganymede]], ur paotr yaouank karet gant [[Zeus]].
 
== Perzhioù fizikel ==
 
[[ImageRestr:PIA00519 Interior of Ganymede.jpg|left|thumb|220px|Diabarzh Ganymede]]
 
=== Frammadur diabarzh ===
 
Eus [[silikad]]où hag eus [[skorn]] eo kenaozet Ganymede. Dindan ar c'hler e kaver ur gwiskad a skorn klouar, gant, marteze, kelch'adioù a zour liñvel. Ar fedoù dastumet gant ar sontenn galileo a zamveneg eo disrannet e tri gwiskad : ur greizenn vihan a houarn teuzet, ur vantell a silikadoù hag ar c'hler. Bezañs ur grezenn vetalek a zamveneg e oa bet tommoc'h Ganymede en amzer dremenet eget ma kredfed gwechall. Heñvel ouzh hini [[Io (planedenn)|Io]] e c'hellfe bezañ frammadur diabarzh Ganymede.
 
 
=== Torosennadur ===
 
[[ImageRestr:Ganymede terrain.jpg|thumb|left|220px|Harzioù etre [[Nicholson Regio]] ha [[Harpagia Sulcus]]]]
 
Gorre Ganymede a zo ur meskaj eus daou zoare a dachennad : rannvroiù teñval, kozh tre, ha gant kraterioù niverus ha kelc'hiadoù sklaeroc'h, yaouankoc'h ha merket dre leinoù ha frailhoù. Tektonik eo o orin. Gant disfurmidigezhioù ar c'hler e voent furmet. Torosennadurioù heñvel ouzh beradennoù a vaen teuzet a gaver ivez. Ar rannvrioù teñval a zo heñvel ouzh gorre [[Callisto (loarenn)|Callisto]].
An torosennadur brasañ eus Ganymede a zo ur blaenenn deñval, Galileo Regio hec'h anv.
 
=== Atmosferenn ===
 
Er bloavezhioù 80 e tizoloas ur skipailh a steredonourienn indiat ha amerikan eus gedlec'h Lembang ([[Indonesia]]), e-pad ur [[kuzhadur (steredoniezh)|c'huzhadur]], he-doa Ganymede un atmosferenn voan tre. Ar fedoù dastumet gant ar pellseller Hubble o-deus diskouezet e oa kenaozet eus [[oksijen]] dreist-holl. N'eo ket priduet hemañ gant ar vuhez, evel war an [[Douar]] met gant dielfennadur ar skorn didan efed ar skinoù.
 
=== Magnetofsferenn ===
 
Ar sntenn galileo he-deus dizoloet he-doa Ganymede ur maez magnetik dezhi hec'h unan lec'hiet e-barzh hini Yaou. An hevelep orin hag hini an Douar eñ-deus, war a seblant : redoù e-barzh ur greizenn vetalek. Al loarenn nemeti gant an doare maez magnetik-se e [[koskoriad an Heol]]. Ganymede he-deus ur maez magnetik arall, krouet gant efed hini Yaou war ur gwiskad a vateri-kas dindan ar c'hler. Krediñ a reer ez eo dour liñvel ha holennek lec'hiet etre daou wiskad a skorn, 150 km dindan ar c'hler.
 
== Liammoù diavaez ==
 
[http://www.nineplanets.org/ganymede.html Ganymede]
{{Loarennoù Yaou}}
 
[[Rummad:loarennoùLoarennoù Yaou]]
 
[[Rummad:loarennoù Yaou]]
 
{{Liamm PuB|en}}
{{Link GA|cs}}
59 834

modifications