Diforc'hioù etre adstummoù "Kevadegezh ha treadegezh"

Diverradenn ebet eus ar c'hemm
(un tamm kempenn)
Daou sav-boent diforc'h ha kenglokaus a gaver e [[yezhoniezh]], pa vez dielfennet fedoù yezh.
* D'ur yezh ''en ur mare resis eus hec'h istor'' e tave ar studi '''kevadegel''' ; ar [[yezhadur]] skol, hezo deus, daur skouer, eus ur sell kevadegel : diskouezhdiskouez a ra ar [[reoliekadur]] lakaet da stumm reizh ar yezh kelennet ([[kenyezh]] lennegel peurvuiañ, [[rannyezh]] a-wezhioù), hep pouezañ war ar c'hemmoù a c'hell bezañ c'hoarvezet abaoe he stadoù kent.
* Istor ar yezh an hini eo a vez meizet dre ar studi '''treadegel''' ha studiet e vez ''hec'h emdroadurioù'' ([[etimologiezh|gerdarzhadurezh]], [[soniadouriezh istorel]], [[Semantik|steronriezhsteroniezh]], [[geriaoueg]] deveret, [[Kevreadurezh|ereadurezh]], h.a..hag all). Ar [[yezhoniezh keñveriet]], hezo deus,ur daskouer skouer,eus ur sell treadegel.
 
AnAr enebadurmeiziadoù ''kevadegezh'' ha ''treadegezh'' hag an daouenebiñ veiziadan eil ouzh aegile zo deuet gant [[Ferdinand de Saussure|Saussure]], anezhañ ar yezhoniour kentañ o vezañ graet un diforc'h sklaer etre an daou sav-boent.
{{Wikeriadur|kevadegezh}}
 
* D'ur yezh ''en ur mare resis eus hec'h istor'' e tave ar studi '''kevadegel''' ; ar [[yezhadur]] skol, he deus, da skouer, ur sell kevadegel : diskouezh a ra ar [[reoliekadur]] lakaet da stumm reizh ar yezh kelennet ([[kenyezh]] lennegel peurvuiañ, [[rannyezh]] a-wezhioù), hep pouezañ war ar c'hemmoù a c'hell bezañ c'hoarvezet abaoe he stadoù kent.
 
{{Wikeriadur| treadegezh}}
 
* Istor ar yezh an hini eo a vez meizet dre ar studi '''treadegel''' ha studiet e vez ''hec'h emdroadurioù'' ([[etimologiezh]], [[soniadouriezh istorel]], [[Semantik|steronriezh]], [[geriaoueg]] deveret, [[Kevreadurezh|ereadurezh]], h.a..). Ar [[yezhoniezh keñveriet]], he deus, da skouer, ur sell treadegel.
 
An enebadur ''kevadegezh'' ha ''treadegezh'' hag an daou veiziad a zo deuet gant [[Ferdinand de Saussure|Saussure]], yezhoniour kentañ o vezañ graet un diforc'h sklaer etre an daou sav-boent.
 
Lakaet eo bet an enebadur-se e pleustr e [[prederouriezh]], gant aozerien evel [[Roland Barthes|Barthes]] ha [[Jean-Paul Sartre|Sartre]].
 
E [[bredoniezh]] an diorren, e talvez an enebadur ''kevadegezh'' ha/ ''treadegezh''-se d'ar sell bihandiorroadurel (arnevez) pe brasdiorroadurel (diwar damkaniezhioù [[Jean Piaget]]).
 
==Gerdarzhioù==
Savet eo ar ger ''kevadegezh'' diwar ar ger ''kevad'' deveret eus ar rakger ''kev-'' hag eus ar ger ''oad'', o talvezout er yezh pemdeziek « eus an hevelep oad » evidevit daou zen (alese ''kempred'', eus an hevelep mare), ez eo; ar ger-se zo un treuztres eus ar ger ouiziek deuet e galleg en [[XIXvet kantved]] ([[1827]]) dindan pluenn an Ao. Raymond ha deveret eus ar ger ''synchrone'' « kempred », koshoc'h [[Amprest (yezhoniezh)|amprestadenn]] c'hallek e [[mentoniezh]] ([[1743]]) ha [[tredanoniezh]] ([[1900]]) diwar [[latin]] ar [[Krennamzer|Grennamzer]] ''synchronus'' (a gaver e [[saozneg]] abretoc'h c'hoazh dindan ar stumm ''synchronous'' gant ar ster « kempred » abaoe [[1669]]), ha lakaet e pleustr war dachenn ar yezhoniezh gant [[Ferdinand de Saussure]] ([[1916]]) diwar ar [[Gwrizienn_(yezhoniezh)|gwriziennoù]] [[Gresianeg|gresianek]], συν-, « gant, ken- », ha χρόνος, « amzer ».
 
Savet eo ar ger ''treadegezh'' diwar patrom ar ger ''kevadegezh'' gant ar rakger ''tre''- o talvezout « a-dreuz » hag ar wrizienn ''ad'' o taveiñ d'an oadvezh, ez eo; ar ger-se zo un treuztres eus an [[Amprest (yezhoniezh)|amprestadenn]] ouiziek savet e galleg gant [[Ferdinand de Saussure]] ([[1916]]) diwar batrom ar ger ''synchronie'', gant ar gwriziennoù gresianek, δια-, « a-dreuz », ha χρόνος, « amzer ».
 
==Daveennoù==
*{{fr}} [http://www.cnrtl.fr/definition/synchrone ''Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales: synchrone'']
* {{fr}} [http://www.cnrtl.fr/definition/synchronie ''Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales: synchronie'']
* {{fr}} [http://www.cnrtl.fr/definition/diachronie ''Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales: diachronie'']
 
==Liammoù diavaez==
* Christian Fierens, ''[http://www.radiofrance.fr/chaines/france-culture2/emissions/utls/fiche.php?diffusion_id=60520 ''L'inconscient et le temps ([[Lacan]])]'' ([[FrañsFrance kuCulture]], dimerc'her 26 a viz Meurzh /03/2008) & [http://books.google.fr/books?id=HW4jTLhXiCwC&pg=PA24&lpg=PA24&dq=Christian+Fierens+Synchronie+et+diachronie&source=web&ots=Fez9jyFjzU&sig=06rHqs_m47TiChfXOqx6CUta4M0&hl=fr#PPA25,M1 bibliogr.''Google Books'']
 
{{Wikeriadur|kevadegezh}}
{{porched|yezhoniezh}}
{{Wikeriadur| treadegezh}}
<!--{{Porched|Yezhoniezh}}--N'eus ket anezhañ-->
[[Rummad:Yezhoniezh]]
 
[[ca:Lingüística sincrònica]]
[[de:Diachronie]]
[[de:Synchronie]]
[[fa:تحلیل همزمان]]
[[it:Diacronia]]
[[it:Sincronia]]
[[la:Linguistica diachrona]]
[[la:Linguistica synchrona]]
[[lmo:Diacronia]]
[[pl:Językoznawstwo synchroniczne]]
[[pt:Diacronia]]
[[scn:Anàlisi sincrònica]]
[[tl:Lingguwistikang sinkroniko]]
[[zh:共时语言学]]
Implijer dizanv