Melc'hwed-krogennek : diforc'h etre ar stummoù

5 426 okted ouzhpennet ,  3 bloaz zo
Reizhet hag astennet
D (Bot: Migrating 57 interwiki links, now provided by Wikidata on d:Q308841)
(Reizhet hag astennet)
[[Restr:Páll-Gergely, Hunyadi, Jochum & Asami 2015 Figs.12 Angustopila dominikae.png|thumb|upright=1.5|''Angustopila dominikae'', bihanañ maligorn douar ar bed<br>(e krao un nadoz amañ)]]
[[Image:Common snail.jpg|thumb|right|250px|Ur velc'hwedenn grogennek ordinal]]
'''Maligorned''' <ref>[[Geriadur Ménard]]</ref>, '''melc'hwed-klorek''' <ref name="D">[[Devri]]</ref>, '''melc'hwed-kornek''' <ref name="D" />, '''melc'hwed-krogennek''' <ref name="D" />, '''melc'hwed-krogilhennet''' <ref name="D" />, '''melc'hwed-moger''' <ref name="D" />, '''melc'hwed-podek''' <ref name="D" /> a reer eus [[blotvil]]ed krogennek hag a vev en dour dous, en dour mor pe war an douar (40% anezho). <ref>Solem, Alan & Van Bruggen, A. C. : ''World-wide Snails'', E.J. Brill/W. Backhuys, 1984 {{ISBN|978-90-04-07417-0}}</ref><br>
'''Melc'hwed-krogennek''' (ivez: '''melc'hwed-kregilhennek''', '''melc'hwed-klorek''', '''melc'hwed-podek''') a zo ur seurt [[Melc'hwed|melc'hwed]], anvet ivez '''maligorned''', hag a vev diwar plant ha delioù hag a gaver el liorzhoù.
An 40% diwezhañ-se dreist-holl a anaver mat, p'en o c'haver el [[Liorzherezh|liorzhoù]]. [[Gastropoda|Gasteropoded]] int, a vev diwar plant hepken, pe diwar plant ha loened, pe diwar loened hepken, pe diwar lastez. Ur grogenn rodellet o deus, bras a-walc'h evit ma c'hellfe a loen en em zidennañ penn-da-benn enni.
 
Tremen 50&nbsp;000 spesad maligorned zo ; pouezus int e [[sevenadur]] [[mab-den]], pa vezont maget ha debret ha pa vez stourmet outo.
Arouez ar c'horregezh int.
==Annezva==
 
E pep lec'h ez eus maligorned douar, zoken en [[dezerzh]]ioù ; maligorned dour a gaver en holl stêrioù (war-dro 4&nbsp;000 spesad) hag er morioù betek an abisoù, da lavarout eo izeloc'h eget 3&nbsp;000 [[metr|m]] dindan live keitat ar mor.
==Skeudennoù==
==Deskrivadur==
<gallery>
[[Restr:Grapevinesnail 01a.jpg|thumb|upright=2.6|''Helix pomatia'', «&nbsp;maligorn [[Bourgogn]]&nbsp;»]]
Image:Snail2.JPG|''Cornu aspersa'', melc'hwedenn-grogennek al liorzhoù e [[SUA]]
{| class="wikitable" align="center"
Image:GardenSnail1.jpg|''Cornu aspersa'', melc'hwedenn-grogennek al liorzhoù e [[Hampshire]], e [[Bro-Saoz]]
|-
Image:European brown snail.jpg|''C. aspersa''
|[[Restr:Scheme snail anatomy-numbers.svg|650px]]
Image:Gardensnail.jpg|''C. aspersa''
|-
Image:Snail-WA edit02.jpg|''Cepaea hortensis''
|
Image:Snail WA.jpg|(''Cepaea hortensis'')
{| width="100%" style="font-size:95%;"
Image:Cepaea_nemoralis_pair_banded_shells.jpg| ''Cepaea nemoralis''
|-
Image:Achatina fulica Thailand.jpg|''Achatina fulica'', Mell Maligorn Reterafrika.
|
Image:Kadina-snails-climb-fence-0716.jpg|''[[Theba pisana]]'' enbroet e [[Kadina, South Australia]]
<div style="column-count:3;-moz-column-count:3;-webkit-column-count:3">
#Krogenn
#Avu
#Skevent
#Fraezh
#Toullig analañ
#Lagad
#Brec'h
#Gwerblenn an empenn
#San halv
#Genoù
#Kof
#San ar gouennañ
#Kalc'h
#Gouin
#Sac'had daredoù
#Troad
#Stomog
#Lounezh
#Mantell
#Kalon
#San sper
</div>
|}
|}
;Ment
[[Restr:Syrinx aruanus shell.jpg|thumb|''Syrinx aruanus'']]
Ledan-kenañ eo skalfad mentoù kregin ar maligorned en o oad, pa'z eo ar spesad brasañ 900 gwech brasoc'h eget an hini bihanañ : ''Syrinx aruanus'', 91 cm ha 18 [[kilogramm|kg]]— maligorned mor all, <nowiki><</nowiki> 1 mm.<br>
En [[Afrika ar C'hornaoueg]] e kaver ar brasañ maligorned douar, ar spesad ''Achatina achatina'', betek 30 cm o c'hrogenn hag 1 kg a bouez enno.
;Analadur
Lod maligorned a anal dre [[skevent]] evel an darn vuiañ eus al loened a vev war an douar, lod all a ra dre [[brenk|vrenkoù]] evel an darn vuiañ eus ar re a vev en dour.<br>
Koulskoude, kement a [[spesad]]où maligorned zo emdroet war an Douar a-hed istor ar blanedenn ma kaver maligorned o deus brenkoù war an douar ha re o deus skevent er stêrioù hag er morioù.
==Boued==
E genoù an darn vuiañ eus ar maligorned ez eus un doare [[teod]] warnañ miliadoù a vegennoùigoù hag a labour evel ul [[livn]] a-benn drailhañ ar boued.<br>
[[Geotdebrer]]ien eo an darn vrasañ eus ar maligorned (re ar morioù a zebr [[bezhin]]), hogen lod zo hollezat ha lod all zo preizherien [[Kigdebrer|kigezat]].
==Maligorned ha mab-den==
;Anv-tiegezh
*Un [[anv-tiegezh brezhonek]] eo «&nbsp;Maligorn&nbsp;» (''Malgorn'', ''Malgorne'', ''Maligorne'' ar stummoù gallekaet). <ref>Deshayes, Albert : ''Dictionnaire des noms de famille bretons'', Le Chasse-Marée/ArMen, 1995 {{ISBN|978-2-903708-61-0}}</ref>
;Boued
Maget e vez maligorned, ''Helix pomatia'' ha ''Cornu aspersum'' dreist-holl, evit sevel meuzioù cheuc'h e keginerezh [[Europa]]. Maligorned all a vez debret en [[Afrika]] hag en [[Azia]] da dapout [[protein]].<br>
War aodoù ar bed a-bezh e vez debret maligorned mor.
[[Restr:Rumina decollata 0106.JPG|thumb|upright=0.7|''Rumina decollata'']]
{|class="infobox" style="font-size:95%;"
|- align="center"
!colspan="2"|<big>Mouk Tir</big>
|-
{{Infobox/Titl|Mouk Tir|66023c|talbenn defaut|66023c}}
|-
|'''[[CMYK]]||(45, 100, 47, 42)
|-
|'''[[HSV]]'''||(235°, 98%, 40%)
|-
|'''[[HTML]]'''||#66023c
|-
|'''sRGB'''||(102, 2, 60)
|}
;Gounezerezh
Fall eo ar maligorned evit ar [[gounezerezh]] dre vras, abalamour ma tebront ar plant yaouank. Klask a reer o lazhañ dre zisastuzerioù kimiek, dre kenderc'hadoù [[huelenn]] pe [[kignen|gignen]] enno. Lod labourerien-douar a glask mirout outo a bignat er [[gwez]] dre lakaat ur gwiskad [[kouevr]] tro-dro d'ar c'hef anezho, pe dre skuilañ tammoù klor vioù war al leur a-benn mirout ouzh armaligorned a ruzañ.<br>
Un doare all zo bet klasket, dre zegas maligorned preizher ''Rumina decollata'' eus diazad ar mor [[Mor Kreizdouar|Kreizdouar]] ; ar re-se a-zebr maligorned al liorzhoù ha gasteropoded all evel ar [[melc'hwed]].
;Gwezeladoù
[[Gwezelad]]où evit yec'hed ar [[kroc'hen|c'hroc'hen]] a vez fardet diwar ''Helix aspersa'' rak sikour a reont da gleizhennañ ar goulioùigoù, da vouestaat ar c'hroc'hen, da beuzdiverkañ ar roufennoùigoù ha da bareañ an [[akne]].
;Sevenadur
*Peogwir ez eo gorrek ar maligorned ez int bet lakaet da arouez al leziregezh gant ar [[Katoligiezh|Gatoligiezh]] ; en [[Testamant Nevez]] ez eus lakaet ur velc'hwedenn da gastiz ([[Levr ar Salmoù]] [http://testamant.nevez.pagesperso-orange.fr/testamant.kozh.salmou.htm 58:9]).
*En [[Henamzer]] e farded gant borc'hadur maligorned mor ar [[Kerentiad|c'herentiad]] [[Muricidae]] ul [[liv]] anvet [[mouk (liv)|mouk]] [[Tir (Fenikia)|Tir]]. Ker koustus e oa kenderc'hañ al liv-se ma ne veze arveret nemet gant an dud pinvidik-mor, alese lod arlivioù glas ha mouk hag a zo arouez ar binvidigezh, ar rouelezh ha galloud [[kardinal]]ed ar gatoligiezh.
==Skeudennaoueg==
[[Restr:Cochlicella acuta 2.jpg|thumb|''Theba pisana'' (ront) ha <br>''Cochlicella acuta'' (begek)<br>enbroet e [[Kadina, South Australia]]]]
{{Commons|Category:Snails}}
*''Bukit war ar skeudenn evit gwelout an alc'hwez''
<div style="width:80%; margin-top:15px;">
<gallery mode="packed-hover" heights="180px">
Snail moving across leaves.webm|Ur maligorn o vont<br>eus an eil delienn d'eben
European brown snail.jpg|''Helix aspersa''
Snail-WA edit02.jpg|''Cepaea hortensis''
Cepaea_nemoralis_pair_banded_shells.jpg| ''Cepaea nemoralis''
Achatina fulica Thailand.jpg|''Achatina fulica''
Snail black on grass2.jpg|''Arianta arbustorum''
Lymnaea stagnalis Arboretum de Paris.jpg|''Lymnaea stagnalis''<br>o tont war gorre an dour<br>da leuniañ e skevent
</gallery>
</div>
 
==Notennoù==
{{Commons|Category:Snails}}
{{Daveoù}}
 
[[Rummad:Divellkeineged]]
1 383

kemm