Diforc'hioù etre adstummoù "Alamaneg"

Kemm ebet er vent ,  1 bloaz zo
D
kempenn, replaced: V{{vet}} → {{Vvet}} (7) using AWB
D (kempenn, replaced: V{{vet}} → {{Vvet}} (7) using AWB)
 
=== Kentañ kemmadurioù-kensonennoù ===
Gant ar c'hentañ kemmadurioù-kensonennoù (''erste germanische Lautverschiebung'') e-tro ar V{{vetVvet}} kantved kent J.-K. e komañse ar yezh c'hermanek voutin a-ziwar ur rannyezh indez-europek. Gant ar c'hemmadurioù-mañ e vez displeget an diforc'hioù a zo etre ar yezhoù germanek (Alamaneg hag all) hag ar yezhoù indezeuropek all. Evit eeunaat an traoù e c'haller kinnig anezho er mod-mañ:
* k → h : ''casa'' e [[latin]] — ''Haus'' en alamaneg, ''house'' e [[saozneg]]
* p → f : ''pater'' e latin — ''father'' e saozneg, ''Vater'' en alamaneg
 
=== Ar Grennamzer ===
Etre an X{{vetXvet}} kantved hag ar XV{{vetXVvet}} kantved e tegouezhas an diptonoù e parlantoù kornad-bro ar Mervent evit-fed vez disklipet dre zaou fonem evit ''ei'', ''eu'' ha ''au''. Gant-se e ouzomp penn d'an diforc'hioù zo etre an alamaneg standard ha, da skouer, an nederlandeg :
* ū, → au : ''hūs'' — ''Haus'' (ti) ; ''mūs'' — ''Maus'' (logod(enn))
* ī, → ei : ''wīse'' — ''Weise'' (ardoù) ; ''zīt'' — ''Zeit'' (amzer)
* iu → eu : ''liute'' — ''Leute'' (tud) ; ''hiute'' — ''heute'' (hidiv)
 
Er c'hontrol eus Stadoù war an harzoù eo chomet ar c'hornadoù-bro germanek lodennet (''Kleinstaaterei'') anezhe a-hed ar Grennamzer tout kazimant, ar pezh a lako diforc'h diorroadur ar rannyezhoù a zo diforc'h-rik ha, gwech a ve, dibosupl da gompren evit daou zen é kaozeal eus kornajoù-bro disheñvel. Kaset eo bet peurunvaniñ an holl rannyezhoù gant ar varzhed hag o ''Mittelhochdeutsche'' poetik war-dro an XIII{{vetXIIIvet}} kantved, nawazh n'eo ket bet levezonet yehz an dud gant an dra-se, peogwir ne ouie an taol bras eus an dud na lenn na skrivañ. Hag ar mod-se zo bet e-pad pell un troc'h etre ar c'hornadoù-bro jermanek, div vro pe kornad-bro yezh :
* en norzh, ha dreist-holl e treuziad an Hanse ma oa an alamaneg izel ul [[yezh vehikular|langaj vehikular]] eus mor an norzh da beket ar mor baltik.
* er Su e vize savet gant tud gouiek ha lennek, a-dammig-da-dammig, abaoe ar XIV{{vetXIVvet}} kantved ur yezh komprenet gant an holl dud a rae gant rannyezhoù all, ar pezh a zeuas da vezañ an alamaneg standard (''Hochdeutsch''). An dra zo da verzout ivez eo n'eus ket bet choazet ur yezh kêr-benn evel vize graet gant ar Stadoù all maez ar vro.
 
== Levezon an adkempenn ==
E [[1521]] eo bet laket gant Martin Luther an [[Testamant Nevez]] en alamaneg standard a oa war ar stern, hag e [[1534]] an [[Testamant Kozh]]. Na bezañ ne voe ket Luther an hini kentañ o sevel ar yezh standard-mañ etre an holl gornadoù-bro - war ar stern abaoe ar XIV{{vetXIVvet}} kantved - e servijo an adkempenn-mañ da lakaat an alamaneg standard er melestradur hag ar skolioù, ha memes e norzh Alamagn eo bet kemeret.
 
Met beket diveroù an XIX{{vetXIXvet}} kantved e chomas an Hochdeutsch ur yezh skrivet gwall alies. En norzh dreist-holl e veze desket ar yezh standard-se da yezh estren.
 
== Yezh ar sinoù ==
18 384

modifications