Diforc'hioù etre adstummoù "Rontder (yezhoniezh)"

Diverradenn ebet eus ar c'hemm
Er [[yezhoniezh]] e vez implijet an termen '''rontder''' ([[saozneg|saoz.]]: [[:en:Roundedness|''roundedness'']]) war tachenn ar [[fonologiezh]] hag ar [[fonetik]] evit komz eus un doare [[gweuzadur]] vogalennek ma vez rontaet an diweuz pa vez distaget ur [[vogalenn]].
Pa vez distaget ur vogalenn ront e vez digoret an diweuz e stumm ur ront keit ha ma vezont $relaxeddistegn pa vez distagetdistager ur vogalenn blaen pe nann-ront.
Implijet e vez kentoc'h an termen [[gweuzadur]] pa gomzer eus ar fed ma vez rontaet pe get ur [[kensonenn|kensonenn]].
E darn vrasañ eus [[yezh|yezhoù]] ar bed e vez plaen ar [[vogalenn a-raok|vogalennoù a-raok]] keit ha ma vez ront ar [[vogalenn a-dreñv|vogalennoù a-dreñv]], setu perak e vez isrannet ar vogalennoù etre '''[[vogalennoù a gentañ renk]]''' (plaen hag a-raok mui ront hag a-dreñv) ha '''[[vogalennoù a gentañ renk|vogalennoù a eil renk]]''' (ront hag a-raok mui plaen hag a-dreñv).
Hervez reolennoù treuzskrivañ al [[LFE|lizherenneg fonteikel etrebroadel]] e c'helelr implijout ur [[sinoù diakritek|sin diakritek]] skreivet didan un arouezenn bennañ evit merkañ ar fed ma vez rontaet keit ha ma c'heller merkañ ar ved ma vez rontaet-krenn ur vogalenn dre skrivañ ur "w" bihañ a-us ha d'an tu-dehoù dezhi, da skouer e [[houpaeg]] ma vez diforc'het etre tri drez rontder: [x x̹ xʷ] pe [x x̜ʷ xʷ]. Div arouezenn ispisial all ez eus el LFE ledanaet: [ə͍] evit merkañ diweuz stegnet nann-ront ha {{IPA|[ʒ<sup>œ</sup>]}} evit merkañ sonennoù ront-digor.
In the [[International Phonetic Alphabet]] vowel chart, rounded vowels are the ones that occur on the right in each pair of vowels. There are also diacritics, respectively {{IPA|ɔ̹ ɔ̜}}, to indicate greater or lesser degrees of rounding. The 'more' and 'less rounded' diacritics are sometimes also used with consonants to indicate degrees of labialization. For example, in the [[Athabaskan languages|Athabaskan language]] [[Hupa language|Hupa]], [[voiceless velar fricative]]s distinguish three degrees of labialization, transcribed either {{IPA|[x x̹ xʷ]}} or {{IPA|[x x̜ʷ xʷ]}}. The [[Extended IPA]] has two additional symbols for degrees of rounding: spread {{IPA|[ə͍]}} and open-rounded {{IPA|[ʒ<sup>œ</sup>]}}.
[[Image:Exoendo.png|left|200px|thumb|Nann-rontadur, rontadur endogweuzek ha rontadur ezogweuzek distaget gant ur [[svedeg|svedegerez]].]]
Types of rounding
[[Image:Exoendo.png|left|200px|thumb|Nann-rontadur, rontadur endogweuzek ha rontadur ezogweuzek distaget gant ur [[svedeg|svedegerez]].]]
Daou doare rontder disheñver ez eus: '''rontadur endogweuzek''' (pe $"compreseed") ha '''rontadur ezogweuzek''' (pe $"protruded").
There are two types of vowel rounding: endolabial, or ''compressed'', and exolabial, or ''protruded''.
In endolabial rounding, the corners of the mouth are drawn slightly together and the lips may be compressed horizontally, but the lips do not protrude and only their outer surface is exposed. In exolabial rounding, the lips protrude like a tube, as when [[kiss]]ing; the inner surface of the lips is exposed. Usually, back rounded vowels are exolabial, while front rounded vowels are endolabial. However, in [[Japanese language|Japanese]], the back high vowel is endolabial. [[Swedish (language)|Swedish]] is unusual in that dialects of it make a [[phoneme|phonemic]] distinction between the two types, having unrounded, endolabial, and exolabial front [[close-mid vowel]]s. Some varieties of [[Dutch (language)|Dutch]] make the same distinction. There is no dedicated IPA diacritic to represent this contrast, and without disambiguation both the word "rounded" and the symbols for the rounded vowels are understood to refer to exolabial rounding.
36 397