Eryri : diforc'h etre ar stummoù

1 okted ouzhpennet ,  13 vloaz zo
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
 
No edit summary
-->
==An anv==
 
[[Skeudenn:Tryfan.jpg|thumb|left|Tryfan]]
Kred an dud eo e talv '''Eryri''' kement ha ''bro an erered'', met prouet eo bet gant [[Ifor Williams]] e talv kement hag 'Uheldir'. 'Eryrod' eo liester ordinal ar ger 'eryr', ha n'anavezer ket a c'her 'eryri' evit 'eryrod'. Daoust da se e teu [[eryr]] ac Eryri eus an hevelep gwrizienn
<!--
Mae'n gred boblogaidd fod yr enw '''Eryri''' yn golygu 'Gwlad yr Eryrod,' ond mae [[Ifor Williams]] wedi profi mai 'Ucheldir' yw'r ystyr. 'Eryrod' yw lluosog arferol y gair 'eryr'; ni cheir enghraifft o'r ffurf 'eryri' am 'eryrod.' Mae [[eryr]] ac Eryri yn tarddu o'r un gwreiddyn ieithyddol, serch hynny. O'r gwreiddyn [[Indo-Ewropeaidd]] ''-er''/''-or'' ('codi') y daw'r gair Cymraeg ''eryr'' a'r gair [[Groeg]] ''oros'' ('mynydd'). Ceir enghraifft o'r gair ''eryr'' yn [[Llyfr Du Caerfyrddin]] yn yr ystyr 'glan (afon neu fôr).' Codiad tir yw 'eryr(i)' felly, 'tir uchel' neu 'ucheldir'.<ref>Ifor Williams, ''Enwau lleoedd'' (Lerpwl, 1945), t. 18.</ref>
 
Dros y canrifoedd mae sawl bardd a llenor wedi mabwysiadu [[enw barddol]] sy'n cynnwys y gair Eryri. Yr enghraifft gynharaf yw'r bardd canoloesol [[Rhys Goch Eryri]] (fl. 1385 - 1448), a oedd yn frodor o ardal [[Beddgelert]]. Yn ddiweddarach cafwyd [[Dafydd Ddu Eryri]] (1759-1822) yn arddel yr enw.
== Douaroniezh ==
[[Skeudenn:Carnedd Llywelyn.JPG|thumb|250px|Carnedd Llywelyn dindan an erc'h.]]
Kreiz Eryri eo lein ar Ouezva.
 
<!--Canolbwynt Eryri yw copa'r Wyddfa. O'i gwmpas mae chwe chefnen hir. Nodweddir y llethrau sy'n wynebu'r gogledd a'r dwyrain gan glogwynau syrth ond mae'r llethrau sy'n wynebu'r de a'r gorllewin yn tueddu i fod yn llai syrth a chreigiog ac yn fwy agored a glaswelltog. Rhwng y cefnennau mae cymoedd wedi eu llunio yn ystod [[Oes yr Iâ]], rhai ohonynt â llynnoedd ynddynt. Yr uchaf o'r mynyddoedd yw'r [[Yr Wyddfa|Wyddfa]] (1,085m); ymhlith y copaon o'i chwmpas mae [[Carnedd Ugain]] (1,065 m), [[Crib Goch]] (923 m), [[Y Lliwedd]] (898 m) a'r [[Yr Aran|Aran]] (747 m).
 
I'r gogledd-ddwyrain o'r Wyddfa, tu draw i [[Bwlch Llanberis|Fwlch Llanberis]], mae mynyddoedd y [[Glyderau]]; y prif gopaon yma yw'r [[Glyder Fach]] (994m), [[Glyder Fawr]] (999 m) a [[Tryfan]] (915m). I'r gogledd o'r Glyderau, tu draw i [[Llyn Ogwen|Lyn Ogwen]] a [[Nant Ffrancon]] mae prif gadwyn y [[Carneddau]] yn ymestyn tua'r gogledd-ddwyrain, gan orffen nepell o'r môr uwchben [[Abergwyngregyn]]. Y prif gopaon yn y Carneddau yw [[Carnedd Llywelyn]] (1,064m), [[Carnedd Dafydd]] (1,044m) a [[Pen yr Ole Wen]] (978m).
-->
[[DelweddSkeudenn:LlydawAndGlaslyn.jpg|bawd|chwith|250px|Llyn Glaslyn o'rgwelet eus ar Wyddfa, gydagant [[Llyn Llydaw]] yn yen cefndirdiadreñv.]]
 
<!--I'r gorllewin o'r Wyddfa, mae [[Mynydd Mawr]] ar ei ben ei hun, a'r ochr arall i bentref [[Rhyd Ddu]] mae [[Crib Nantlle]] yn ymestyn tua'r de-orllewin. Tua'r de mae [[Moel Hebog]]. Tua'r de-ddwyrain, yr ochr draw i [[Nant Gwynant]] mae [[Cnicht]], y [[Moelwyn Mawr]] a'r [[Moelwyn Bach]], ac i'r dwyrain o'r Wyddfa mae [[Moel Siabod]].
[[Delwedd:LlydawAndGlaslyn.jpg|bawd|chwith|250px|Llyn Glaslyn o'r Wyddfa, gyda [[Llyn Llydaw]] yn y cefndir.]]
 
I'r gorllewin o'r Wyddfa, mae [[Mynydd Mawr]] ar ei ben ei hun, a'r ochr arall i bentref [[Rhyd Ddu]] mae [[Crib Nantlle]] yn ymestyn tua'r de-orllewin. Tua'r de mae [[Moel Hebog]]. Tua'r de-ddwyrain, yr ochr draw i [[Nant Gwynant]] mae [[Cnicht]], y [[Moelwyn Mawr]] a'r [[Moelwyn Bach]], ac i'r dwyrain o'r Wyddfa mae [[Moel Siabod]].
 
O ran [[daeareg]], creigiau [[Ordoficaidd]] sy'n ffurfio'r rhan fwyaf o'r mynyddoedd, ond daw creigiau [[Cambriaidd]] i'r wyneb yn y gogledd-orllewin, i ffurfio mynyddoedd megis [[Elidir Fawr]] a [[Moel Eilio]]. Gellir gweld olion rhewlifoedd o [[Oes yr Iâ]] yn glir mewn llawer man yn Eryri; mae [[Cwm Idwal]] yn enghraifft glasurol.
192 992

edits