Eryri : diforc'h etre ar stummoù

141 okted lamet ,  13 vloaz zo
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
No edit summary
No edit summary
 
Abaoe eo bet savet [[Parc Cenedlaethol Eryri]] (Park Broadel Eryri), hag ennañ kornadoù e-maez Eryri gozh, efel [[Meirionnydd]].
A gozh e oa bevennet Eryri er c'huzh-heol hag er c'hreisteiz gant an hent eus [[Caernarfon]] da [[Maentwrog]] (dre [[Porthmadog|Borthmadog]]), ha [[Betws y Coed]] er gevret ha [[Stêr Conwy]] er reter.
 
 
 
<!--
mae tuedd wedi bod i ystyried y cyfan o ardal y Parc fel "Eryri". Ffiniau'r Eryri draddodiadol, yn fras, yw'r briffordd [[A487]] o [[Caernarfon|Gaernarfon]] trwy [[Porthmadog|Borthmadog]] cyn belled a [[Maentwrog]] yn y gorllewin a'r de, y briffordd [[A470]] ymlaen i [[Betws y Coed|Fetws y Coed]] yn y de-ddwyrain ac [[Afon Conwy]] yn y dwyrain.
-->
==An anv==
[[Skeudenn:Tryfan.jpg|thumb|left|Tryfan]]
[[Skeudenn:Carnedd Llywelyn.JPG|thumb|250px|Carnedd Llywelyn dindan an erc'h.]]
Kreiz Eryri eo lein ar Ouezva. En-dro dezhañ ez eus c'hwec'h keinad hir.
 
<!-- Nodweddir y llethrau sy'n wynebu'r gogledd a'r dwyrain gan glogwynau syrth ond mae'r llethrau sy'n wynebu'r de a'r gorllewin yn tueddu i fod yn llai syrth a chreigiog ac yn fwy agored a glaswelltog. Rhwng y cefnennau mae cymoedd wedi eu llunio yn ystod [[Oes yr Iâ]], rhai ohonynt â llynnoedd ynddynt. Yr uchaf o'r mynyddoedd yw'r [[Yr Wyddfa|Wyddfa]] (1,085m); ymhlith y copaon o'i chwmpas mae [[Carnedd Ugain]] (1,065 m), [[Crib Goch]] (923 m), [[Y Lliwedd]] (898 m) a'r [[Yr Aran|Aran]] (747 m).
 
Ar y clogwyni lle na all y defaid gyrraedd, er enghraifft ar Glogwyn Du'r Arddu ar yr Wyddfa a chlogwyni [[Cwm Idwal]], ceir amrywiaeth ddiddorol o [[Planhigyn Arctig-Alpaidd|blanhigion arctig-alpaidd]], rhai ohonynt yn eithriadol o brin. Yr enwocaf o'r rhain yw [[Lili'r Wyddfa]] (''Lloydia serotina''); Eryri yw'r unig fan ym Mhrydain lle ceir y planhigyn yma. Dim ond yn Eryri y ceir [[Chwilen yr Wyddfa]] (''Chrysolina cerealis'').
 
[[DelweddSkeudenn:Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg|bawd|de|250px|Mae'r Fran Goesgoch yn un o adar nodweddiadol Eryri.]]
 
Heblaw gor-bori gan ddefaid, un o'r prif broblemau yw tŵf ''[[Rhododendron ponticum]]'' mewn rhai rhannau o Eryri, er enghraifft yn ardal [[Beddgelert]]. Mae'r planhigyn yma yn medru lledaenu'n gyflym, ac yn cael effaith andwyol ar y llystyfiant naturiol. Erbyn hyn mae ymdrechion i'w ddifa wedi lleihau'r broblem rywfaint. Gall y nifer fawr o gerddwyr a dringwyr hefyd greu problemau yn y mannau mwyaf poblogaidd.
 
Y prinnaf o [[Mamal|famaliaid]] Eryri yw'r [[Bela]] (''Martes martes''), yn wir, er fod cryn nifer o bobl wedi adrodd eu bod wedi gweld y Bela yn Eryri yn y blynyddoedd diwethaf, nid oes neb wedi llwyddo i gael llun i brofi hyn. Gellir gweld [[Gafr|geifr]] gwylltion yn aml ar y llechweddau; mae'r rhain yn ddisgynyddion geifr wedi dianc o ffermydd. Mae rhannau o Eryri yn gartref i'r [[merlyn mynydd Cymreig]]; maent yn arbennig o niferus ar lethrau gogleddol y [[Carneddau]], lle ceir rhwng 200 a 300.
-->
==Istor ha sevenadur==
 
[[DelweddSkeudenn:MaenyBardd.JPG|bawd|chwith|250px|Maen y Bardd]]
==Hanes a diwylliant==
 
[[Delwedd:MaenyBardd.JPG|bawd|chwith|250px|Maen y Bardd]]
 
<!--
Yn ystod y cyfnod [[Neolithig]], ymddengys mai o gwmpas godreuon Eryri yr oedd presenoldeb dynol. Ymysg yr olion o'r cyfnod hwn mae siambr gladdu [[Maen y Bardd]] ar ochr ddwyreiniol y Carneddau, ac olion tŷ yn [[Llandegai]] ger [[Bangor]]. Yn ystod rhan gyntaf [[Oes yr Efydd]] roedd y tywydd yn gynhesach ac yn sychach, gan wneud y tir uchel yn fwy atyniadol. Ceir llawer o weddillion tai a chladdfeydd o'r cyfnod hwn, er enghraifft yng Ngwm Anafon uwchben [[Abergwyngregyn]] ac yng Nghwm Ffrydlas uwchben [[Bethesda]]. Yn y cyfnod yma y codwyd y meini hirion megis y rhai ym [[Bwlch y Ddeufaen|Mwlch y Ddeufaen]], ac y codwyd llawer o'r carneddi a welir ar fynyddoedd a bryniau Eryri.
 
192 992

edits