Keginañ : diforc'h etre ar stummoù

30 okted ouzhpennet ,  17 vloaz zo
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
 
 
Ar c'h-'''Keginañ''', pe ar c'h-'''Cuisine''', a so an arz haghàg an teknik da aosañ boued ewid magañ an dud.
 
ArPare deskrived ew gant ar c'h-cuisine a zeskriv pratikamant penaos dibabañ ha prenañ an danvezioù implijet ewid aosañ ar [[pred]], penaos prepariñ anehe, pezhsortpezh-sort benwegi implijañ, an doareoù-poazhañ, ha modoù aà-beb-sort ewid presantiñstummañ mad ar pladoù.
 
== Aosañ ar prejoù ==
=== Dibabañ, produiñ ha prenañ boued ===
[[Image:290px-Kueche2.jpg|thumb|Ur gujun]]
Ar mod da geginañ a zepant deus ar c'heginour, deus an dañvezioù disponibl, ha c'hoazh deus boasioù hag obligaçionoù kulturel, medikal ha relijïel.
 
Ewid ur boued boud implijabl, emà red dehañ boud aes da gavoud ha marc'had-mad aà-walc'h.
 
PeogwirPewgwir e tebr un den ewid e blijadur ha n'ew ked ewid bewiñ ha kreskiñ hebkén, emà red d'ar boued boud saourus aà-walc'h, pezh a chañch herwez ar vro hag ar gevredigezh. Debriñ, ouzhpenn-se, a so un akt soçial, setu ne vo ket debret gant tud-so sortoù-boued-so, abalamour d'ou imajoù fall (eol kolza dibaoe ar c'h-Kentañ Bresel-Bed...), padal e vo klasket gant tud all traoù rar ha ker (ar ''foie-gras'' pe ar c'haviar) pe c'hoazh traoù aoset gant kals a ijin ha diskouezet braw-kenañ war ar plad ha war an daol.
 
Keginañ ha debriñ a hall boud un akt relijïel, ha politik sikén. Lakaet sozo betbed tabouioù war bouedoù so, war doareoù-prepariñ, gant kulturioù ha gant relijionoù.
 
An traoù-se a zepant iwe deus reolennoù-bewiñ an den o tebriñ. Lod a glasko boued gant labelioù aà beb sort : kalite, orin, mod da broduiñ (bio, pe war an hent-se). Lod a refuso traoù tennet deus loened (ar [[vejetarian|vejetarianed]] hag ar [[vegan|veganed]]), ewid resonoù etik kement ha ewid pass gober droug d'al loened, pe ewid preserviñ ar [[biosferenn|viosferenn]] (ewid pezh sell deus an enerji, kreskiñ 1 c'hilo aà broteïn-loen a goust kals kerhoc'h egedewid kreskiñ kement-all aà broteïn vejetal).
 
Penaos e vez dibabet ar boued a zepant deus ur bern variabloù.
E-pad pell, emaemà betbed an disponibilite ar penn-fakteur, – disponibilite e-barzh ar vro kement ha disponibilite e-pad ar mare-bloaz.
Ar boasioù hag an teknikoù a so daetdàed deus ar fakteurioù-se, ha deus pezh-sort dañvez-tan oa (koad, glaou).
 
Hiziw c'hoazh, ewid an taol vras deus an dud war an douar, e ta ar boued deus jardinoù pe deus ar labour-douar-bewañs, – da lâred eoew : deus produksionoù lokal. Variete ar boued a zepant neuse deus biodiversite beb kornkornad-bro. Ba broioù industrialiset e vez degasset ar boued deus komersioù-tost ha supermarc'hajoù. KavetKaved e vez produioù fraost, hanter-aoset, pe prest da zebriñ (ne chom ket mui 'med da boazhañ an traoù).
 
Bremañ pa vez koñvers heleizh etre ar broioù, e vez kavetkaved frwezh ha legumaj hed-ha-hed ar bloaz, pezh ne oa ked gwezhall-gozh. An dra-se en deus chañchetchañched boasioù-debriñ ha ritoù so. (Da skwerskwér ne dal ket mui ofriñ un aval-orañj ewid Nedeleg, - pezh vez gwraet aval-nedeleg aà-blassoù -)
 
Bouedoù so ne vezontvesont ked debret kén, goude fenomenoù-mod, pe dre emaintemàint betbed dilesetdilesed gant an industri agro-alimentar.
 
{{LabourAChom}}
208

kemm