Diforc'hioù etre adstummoù "Izotop"

17 okted ouzhpennet ,  11 vloaz zo
D
Robot ouzhpennet: mg:Miratoerana; Kemm dister
D (Robot ouzhpennet: sw:Isotopi)
D (Robot ouzhpennet: mg:Miratoerana; Kemm dister)
[[CategoryRummad:Kimiezh]] [[CategoryRummad:Fizik nukleel]]
 
 
Bez ez eus 92 elfenn gimiek disheñvel en natur, eus an [[hidrogen]] <sub>1</sub>H betek ar [[plutoniom]] <sub>94</sub>Pu. En o zouez, n'o deus an [[teknetiom]] <sub>43</sub>Tc hag ar [[prometiom]] <sub>61</sub>Pm nag izotop stabil, nag izotop radioaktivel dezhañ ur [[periodenn radioaktivel|beriodenn]] hirbad a-walc'h.
Evit ar c'hantadoù a izotopoù naturel-se e seblant o niveroù ketep a brotonoù hag a neutronoù doujañ da reolennoù 'zo:
* war bouez nebeud e vez kevatal an niver a brotonoù d'an niver a neutronoù evit an elfennoù skañv; adalek ar c'hrom <sub>24</sub>Cr e teu an niver a neutronoù da vezañ brasoc'h eget an niver a brotonoù, mont a ra an nemorant en tu-hont da 50% evit an elfennoù pounnerañ;
* lod elfennoù stabil-tre a zo dezho un niver a brotonoù pe a neutronoù (pe o-daou) kevatal da unan eus niveroù (graet e vez niveroù-hud anezho) an heuliad:
: 2, 8, 20, 50, 82, 126;
* nebeutoc'h a izotopoù stabil a zo d'an efennoù o deus un niver Z ampar eget d'an elfennoù o deus un niver Z par.
 
== Implij an izotopoù ==
 
Gant ar [[karbon|c'harbon]] ez eus ur c'houblad izotopoù anavezet mat: ar pep brasañ eus ar c'harbon a vez kavet dindan stumm e izotop 12 e vas atomek (ar « c'harbon 12 »); a-hend-all e c'heller kavout kementadoù bihan-bihan eus an izotop 14 e vas atomek (ar « [[c'harbon 14]] ») a zo peurheñvel a-fet kimiezh ouzh ar c'harbon 12 met radioaktivel eo avat. Rak en abeg d'an neutronoù ouzhpenn en nukleüs e teu an atom da vezañ distabil. Dizintegrañ a ra en ur reiñ [[nitrogen]] hag en ur embann ur [[radioaktivelezh|skinadur beta]].
 
Variañ a ra kenfeur an izotop stabil e-keñver an izotop distabil tra ma tro an amzer. War ar variadur-se eo diazezet an hentennoù [[deiziadur radioaktivel]] dre goubladoù izotopoù (an hini vrudetañ anezho eo hentenn an [[deiziadur dre ar c'harbon 14]]).
[[lt:Izotopas]]
[[lv:Izotops]]
[[mg:Miratoerana]]
[[mk:Изотоп]]
[[ml:ഐസോടോപ്പ്]]
59 937

modifications