Deiz : diforc'h etre ar stummoù

19 okted ouzhpennet ,  12 vloaz zo
D
adwel
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
D (adwel)
{{LabourAChom}}
 
An '''deiz''' eo ar [[koulad|c'houlzad]] etre ar [[sav-heol]] hag ar [[kuzh-heol|c'huzh-heol]] (pe "serr-noz"), etre div noz, da lavaret eo prantadoù [[tenvalijennteñvalijenn]]. E-pad an deiz e weler sklaer ha lufrusluc'hus eo an [[oabl]] abalamour da c'houloù an [[Heol]]. Kemmañ a ra [[padelezh]] an deiz hervez ar [[koulz-bloaz|c'houlz-bloaz]] hag al lec'h war an douar. Keit ha 6 miz e c'hall padout an deiz e daou benn an [[Douar]].<br>
Dre astenn eo an deiz (pe an devezh) un deiz hag un noz asambles, met ar c'houlzad a zo etre un eur resis hag ar memes hini er memes lec'h d'an [[antronoz]] (d'an deiz a zeu goude an noz). Ar seurt koublad deiz ha noz a vez implijet pa lavarer eus seizh deiz ar sizhun.
 
==Unvezioù deiz==
Un unvez amzer eo an deiz ha pa n'emañ ket er SI e vez implijet asmables gantañ. Talvezout a ra 86 400 [[eilenn]] hag div [[arouez]]enn a ya gantañ : '''j''' (arouezenn [[galleg|c'halleg]] diwar ''jour'') pe '''d''' (arouezenn etrebroadel diwar al [[latin]] ''dies'').
Sellet ouzh [http://www1.bipm.org/ Lec'hienn Burev Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Mentadurioù (e galleg)]).
 
An '''deiz heolel''' a zoeo ar c'houlzad ma 'z eus ezhomm d'an [[Douar]] evit ober un dro pa vije posublposupl e welout a-ziwar an [[Heol]], mod-all eo ar c'houlzad a zo etre daou tremenaddremenad an Heol lerc'h-ouzh-lerc'h a-blom d'ar memes [[hedred]]. E-barzh ar c'houlzad-se ez eus troiadur an Douar war he ahel koulz hag e dremen a-hed e [[orbit]]. Dre [[emglev]] ez eus 24 eur e-barzh pep deiz eus zero eur betek hanternoz (hemañ a zo e 24 eur koulz hag en eur zero eus an deiz war-lerc'h.<br>
E-barzh ur bloaz (ur bloavezh) ez eus 365 pe 366 deiz (devezh).
 
An '''deiz steredel''' a zoeo ar c'houlzad ma 'z eus ezhomm d'an [[Douar]] evit ober un dro pa vije posublposupl e welout a-ziwar ar stered nesañ hagha tremenadoù ur steredenn lerc'h-ouzh-lerc'h e hedred ul lec'h bennak. Talvezout a ra un deiz steredel evit 23 eur 56 [[munutennmunut]]enn.
 
==Deizioù ar sizhun==
Seizh deiz zo er sizhun en deiziataerioù juliatjulian ha gregorian :
* [[Lun ([[Dilundeiz)|Lun]])
* [[Meurzh ([[Dimeurzhdeiz)|Meurzh]])
* [[Merc'her ([[Dimercdeiz)|Merc'her]])
* [[Yaou ([[Diryaoudeiz)|Yaou]])
* [[Gwener ([[Digwenerdeiz)|Gwener]])
* [[Sadorn ([[Disadorndeiz)|Sadorn]])
* [[Sul ([[Disuldeiz)|Sul]])
 
==Koulzadoù an devezh==
* [[Mintin :]]: eus hanternoz da greizteizgreisteiz, met ivez eus ar sav-heol da greizteizgreisteiz
* Enderv(ezh) : eus kreizteizkreisteiz da 4-6 eur. Implijet e vez [[abardaez]] d'an aliesañ hiziv
* [[Pardaez]] : etre 4-7 eur hag ar sav-heol
 
==Liammoù==
* [[Eur]]
* [[Hanternoz]]
* [[KreizteizKreisteiz]]
* [[Kuzh-heol]]
* [[Mintin]] pe Beure
43 616

kemm