Diforc'hioù etre adstummoù "Bombard"

1 122 okted ouzhpennet ,  10 vloaz zo
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
D
{{Raktres Lise Diwan}}
Ur [[benveg-seniñ]] eo ar '''vombard''', eus familh ar binvioù dre c'hwezanhwezañ, a orin eus familh ar « c'hoadhuelennoù »( hautbois). Implijet e vez ar vombard e sonerezh hengounel Breizh, ne vez kavet nemet e Breizh, e lec'h ma vez implijet evit seninseniñ dre kouplad pe e bagadoù (stolladoù binvioù keltiek ha tamboulinerezh). Ral eo gwelet un talabarder o soninsoniñ e-unan rak e goulenn ar benveg ur striv korfel bras a-walc'h. Alies e vez o seninseniñ gant ur biniou (bras pe bihan), rak gallout a ra ar binviji-se c'hoari hep ober ehanoù.
 
 
===Lodennoù ur vombard===
Savet e vez ar vombard e teir lodenn: al lanchennlañchenn, ar c'horf hag ar pavilhon.
 
Al lanchennlañchenn: al lanchennlañchenn a zo un ibilig kavet e penn a-us ar vombard, savet eo gant daou damm bambouz troc'het treut-tre, stumm viig a zo gant an daou lodenn-se, staget kenetrezho gant un orjal moan-tre ivez d'un duelennig houarn hag a echu gant un tamm lech beget toullet, ha benn gallout sankan al lanchenn e korf an dalabard.
[[Skeudenn:Anches bombarde.jpg|250px|right]]
 
Ar c'horf: ar c'horf a zo savet gant koad kallet: koat beuz, koat gwez pêr, gaiak, koad houarn pe c'hoaz koat eben. WarnanWarnañ e vez kavet 6 toull pe muioc'h (dipant a ra ma vez ac'hwezhioù pe get). Gallout a ra ar vombard bezan bravet gant kelc'hiadoù steign, pe kerniel, gant seurtoù koat dishenvel, hag a-wechoù gant ivor.
 
Ar pavilhon: ar pavilhon a zo un tamm koad korneg toullet a ez ouzhpennet e penn ar vombard a-benn krenvaat ar son. Savet e vez gant koad ivez hag e c'hell bezanbezañ ouzhpennet traoù dioutan ivez.
 
Tu 'zo kontan ul lodenn (pe lodennoù) ouzhpenn diouzh ar fed ma vez alc'hwezhioù, deus unan betek 3, pe muioc'h a-wechoù. War ar vombardoù « klasel » e vez an aliesanaliesañ 2daou alc'hwez.
 
 
===Istor===
Adalek an adginivelezh eo bet lakaet e-pleustr skeuliad ar solfadurezh en ur dec'hel kont eus an translatan (ar spas reoliek etre an notennoù), ar reizhded hag an tu da c'hoari (arabat e vef bet rrere a zifoc'h evit c'hoari d'ur benveg d'egile). Ar c'hoadoù huel (hautbois) a zo ar benveg bet reizhet a-benn doujandoujañ d'an teir « lezenn »-se. An binviji aer hengounel a zo bet implijet e memes amzer hag hag c'hoaduelioù araok mont da get, estreget ar vombard hag en deus dreistvevet e Breizh.
E lodenn gantan an XX vetXXvet kantved eo aet war zigresk bras an niver a sonerien a vinioù kozh hag a talabard. Deuet eo en-dro ar binviji hengounel-se war well er bloavezhioù 1970, e-pad adkreskadurezh an hengoun Breizhad, gant brud Alan Stivell hag ar fed e vefe bet graet festoù-noz hag konkourioù sonerezh hengounel. Un tamm war lec'h eo bet krouet Bodadeg Ar Sonerion, hag a stroll meur a wech bep bloaz bagadoù pe bagadigoù a rummadoù dishenvel, deus ar pempved rummad d'ar c'hentanhentañ hini.
Meur a donniadur a vez kavet war ar bombard, an aliesanaliesañ e vez kavet bombardoù e si bemol, memes tonniadur hag ar binioù bras skosat, rak e vez kavet alies-tre koupladoù pe bagadoù o seninseniñ gant an daou benveg-se. Kavet e vez bombardoù a donniadur Fa, Sol, Sol#, La, Si♭, Do ha Re. Implijet e vez ar seurtoù dishenvel-se diouzh ar c'hoant da gaout ur son skiltroc'h pe boudoc'h, pe evit ober eilmouezhioù ouzhpenn d'ar bagad, evit reinreiñ ur stil pe evit chenchcheñch doare senin diouzh an douareg dibabet.
 
 
===Kemer ar benveg===
evelEvel meur a benveg a za en dro gant aer e vez douget ar vombard gant daou dorn, an hini dehou en-traon hag an hini kleiz a-us (pe kontrol evit an dud kleizad). Ober a ra ar benveg ur c'horn skouer pe dost gant korf an talabarder, douget e vez al lanchennlañchenn etre an daou vuezellvuzell, en ur stardanstardañ un tammig anezhi. Paket e vez notennoù mui pe vui uhel, en ur stankanstankañ mui pe vui a doulloù, deus an notennoù boudañ gant an holl doulloù stanket hag notennoù skiltrañ en ur sevel ar bizied en un urzh resis.
boudan gant an holl doulloù stanket hag notennoù skiltran en ur sevel ar bizied en un urzh resis.
 
===Tu da c'hoari===
sonetSonet e vez ar benveg-se dre koupladoù (binioù kozh bombard) evit heulianheuliañ an danseriendansdañserien dañs breizhad.
 
Ar bombard a zo ivez unan eus an tri pupitr pennanpennañ eus ar bagadoù (strolladoù muzik hengounel keltiek), gantargant ar biniou bras, ar c'heff sklaer ha tosserezh. MaganMagañ a ra an tonioù c'hoariet ar ganerien kan-ha-diskan.
 
===Ar bombard, benveg brudet===
Brudet eo bet an talabard gant sonerion arbennig war ar benveg-mañ. Matilin an Dall a oa unan deus an talabarderien brudet-se. Ganet e oa e 1789 e Kimperle, deuet eo da vezañ dall abred-tre, met kendalc'het en deus da seniñ. 'tro ar bloavezhioù 1815 e oa Matilin ur soner brudet dija, graet en deus eus an talabard e vicher ha sonet en deus uin tamm e pep lec'h heuliet gant Yann ar Chapel, ar c'houplad-se en doa sonet asambles e pad un tregont boalzh bennak. Gouest e oa Matilin da soniñ tonnioù hengounel Breizhad kement ha tonioù hengounel deus Pariz, seniñ a rae a rae kement en eureudoù eget e pardonnoù ar rannvro, met seniñ a rae ivez er festoù labour-douar hag dirak an tudennoù politik. Pedet e oa bet da seniñ en "Tuileries" dirak ar roue Loeiz-Fulup kentañ, hag ivez dirak Napoleon III, a oa o gweladenniñ Kemper e 1858. Marvet eo Matilin an Dall( Mathurin Furic eus e anv gwir) e 1859 e-touezh tan-gwall e di. Meur a ganaouen ha meur a varzhoneg a zo bet savet diwar e-benn, hag, n'eus ket pell 'zo, un v/Bandenn treset.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ar bombard a zo ivez unan eus an tri pupitr pennan eus ar bagadoù (strolladoù muzik hengounel keltiek), gantar biniou bras, ar c'heff sklaer ha tosserezh. Magan a ra an tonioù c'hoariet ar ganerien kan-ha-diskan.
 
[[bg:Бомбарда (музикален инструмент)]]
Implijer dizanv