Diforc'hioù etre adstummoù "Keginerezh"

7 okted ouzhpennet ,  10 vloaz zo
Diverradenn ebet eus ar c'hemm
(Pajenn nevez : {{Autre4|la technique de préparation des aliments|la pièce|cuisine (pièce)}} [[File:17-alimenti, umido,Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|thumb|alt=Vignette présentant à l...)
 
{{Autre4|la technique de préparation des aliments|la pièce|cuisine (pièce)}}
[[File:17-alimenti, umido,Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|thumb|alt=Vignette présentant à l'avant-plan droit une femme debout, touillant dans un chaudron posé dans un cheminée dont on n'aperçoit que la hotte et quelques buches en feu ; à gauche, une autre femme, assise, racle au couteau une peau suspendue devant elle ; au fond et au centre, un homme, attablé devant un plat, un pichet, un verre, un couteau et deux miches rondes, porte de la nourriture à sa bouche. Les femmes sont habillées de couleurs pastel, bleu et rose, et toutes deux portent une coiffe ; l'homme est habillé et coiffé de rouge. La hotte de la cheminée d'un jaune-vert laisse penser qu'elle est en laiton.|PlancheTaolennad 17 dutennet eus al levr [[Tacuinum Sanitatis]], {{XIVeXIVvet sièclekantved.}}.]]
 
La '''cuisine''' est l'ensemble des [[technique]]s de préparation des [[aliment]]s en vue de leur [[consommation]] par les [[être humain|êtres humains]] (voir [[cuisinerie]]). La cuisine est diverse à travers le monde, fruit des ressources naturelles locales, mais aussi de la [[culture]] et des [[croyance]]s, du perfectionnement des [[technique]]s, des échanges entre [[peuple]]s et [[culture]]s.
 
Ar c'heginerezh zo hollad an [[teknikoù]] a dalvez da aozañ ar [[magadurioù]] evit ma c'hallo an dud debriñ anezho. Liesseurt eo ar gegin e pevar c'horn ar bed. Frouezh eus an danvezioù naturel lec'hel eo, hag ivez eus ar [[sevenadur]] hag ar [[kredennoù|c'hredennoù]], eus gwelladurioù an [[teknikoù]], eus an eskemmoù etre ar [[pobloù]] hag ar [[sevanadur]]ioù.
La cuisine a ainsi dépassé son simple impératif [[biologique]] d'[[alimentation]] pour devenir un corpus de techniques plus ou moins pointues, un fait culturel, un élément de [[patrimoine]] et d'[[identité]] national ou familial, un élément de systèmes de [[valeur]], mais aussi un sujet d'étude pour les sciences sociales et la [[sociologie]], voire un enjeu de [[politique]] et de [[santé publique]].
 
Ar c'heginañ ne sell ket ouzh an debriñ nemetken met deuet eo da vezañ ur c'horpus teknikoù arbennik pe arbennikoc'h, ur fed sevenadurel, un elfenn eus ar glad hag eus an identelezh vroadel pe tiegezhel, un elfenn eus reizhiadoù talvoud, met ivez danvez studi evit ar skiantoù sokial hag ar sokiologiezh, ur dra a bouez evit ar politikerezh hag ar yec'hed foran.
== Typologie des cuisines ==
 
Chaque [[peuple]], [[nation]] ou [[civilisation]] a développé, à partir des ressources naturelles locales mais aussi du caractère de chaque société, de l'évolution sociale, des [[tradition]]s, des interactions, des cuisines différentes. Les mouvements de peuple à travers l'Histoire ont provoqué des mélanges et des évolutions de la cuisine. Par exemple, la [[cuisine européenne]] a été enrichie par les apports des Croisés de retour des [[Croisades]] et, bouleversée par les produits rapportés d'[[Amérique]] aux {{XVe s}} et {{XVIe siècle}}s, qui sont rentrés dans la tradition européenne ([[tomate]], dindon, pomme de terre, etc.). Avec la [[colonisation]] européenne quasi-mondiale de la fin {{XIXe siècle}}, le standard de la cuisine européenne a semblé s'imposer. À la fin du {{XXe siècle}}, les cuisines se sont métissées à partir des apports du monde entier (''world food'') tandis que les grandes cuisines non européennes ont à leur tour pénétré les pays occidentaux ([[cuisine marocaine]], [[cuisine antillaise]], [[cuisine mexicaine]], [[cuisine chinoise]], [[cuisine indienne]], [[cuisine japonaise]], etc.).
== Studi ar skouerioù keginañ ==
 
Pep pobl, broad pe sevenadur en deus kaset war-raok hengounioù, etregweredoù, doareoù keginañ disheñvel, diwar an danvezioù naturel lec'hel met ivez hervez personelezh pep kevredigezh, hevez an emdroadur sokial. Cheñchet bro o doa ar pobloù a-hed an istor hag e-se e voe degaset kemmoù ganto en o doareoù aozañ boued ha lakaet o doa ar c'heginañ da emdreiñ. Da skouer, ar gegin en Europa a oa bet pinvidikaet gant ar boued a voe bet degaset gant ar groazidi a zistroe eus ar c'hroaziadegoù ha cheñchamañtoù bras a oa bet ivez pa voe degaset produioù - tomatez, kig-yar Spagn, avaloù-douar, h.a. - eus Amerika er 3}XVvet hag er XVIvet kantved{/6. Abaoe ar mareoù-se e vez fardet meuzioù hengounel diwar ar produioù-se en Europa. Gant ar pobloù europat o doa trevadennet hogos ar bed a-bezh e dibenn an XIXvet kantvede oa deuet damheñvel ar boued, war a seblant, e pevar c'horn ar bed diouzh hini Europa. E dibenn an XXvetkantved e oa bet kemmesket an doareoù keginañ diwar ar boued a veze degaset eus ar bed a-bezh ( world food) tra ma oa bet ezporzhiet meuzioù ha doareoù keginañ en Europa eus broioù all : keginerezh giz Maroko, keginerezh giz an Antilhez, keginerezh giz Mec'hiko, keginerezh giz Sina, keginerezh giz India, keginerezh giz Japan, h.a.
 
<gallery>
File:Caribbean dinner plate.jpg|[[CaraïbeKarib]], Boeufkig-bevin, pouletkig-yar, haricotsfav etha bananebananez dansen l'assietteasied duar repaspred
File:Ablo.jpg|[[Togo]], Cinqpemp ''Ablos''ablo dediwar maïsvaiz dansen l'assietteasied duar repaspred
 
File:Fish_stuffed_with_Thai_herbs.jpg|[[ThaïlandeTailhand]], ''PaePesked chaha pashonn''legumaj (Poissonse etpodoù-houarn légumese en marmites)podoù-houarn
</gallery>
 
=== CuisineKeginerezh historiqueistorel ===
 
À partir des textes conservés ou recopiés depuis l'Antiquité, à partir des objets retrouvés lors de fouilles archéologiques et, plus récemment grâce à la [[carpologie]], nous pouvons avoir connaissance de la cuisine des peuples de la préhistoire, de la protohistoire, de l'Antiquité — notamment dans l' [[Égypte antique]], la [[Grèce antique]] et la [[Rome antique]] – et des Européens au [[Moyen Âge]].
Diwar ar pennadoù-skrid miret pe eilskrivet abaoe an Henamzer, diwar an traezoù adkavet da vare ar furchadegoù henoniel ha, nevesoc'h gant ar garpologiezh e c'hallomp kaout anaoudegezh e keginerezh ar pobloù a oa o vevañ er ragistor, er c'hentistor, en Henamzer, dreist-holl en [[Henegipt]], en [[Henc'hres]] hag en [[Henroma]] - ha hini Europiz er [[Krennamzer|Grennamzer]].
 
{{Article détaillé|Alimentation dans l'Égypte antique}}
{{Article détaillé|Alimentation en Grèce antique}}
428

modifications