Brezhoneg Leon

Brezhoneg Leon, pe leoneg (pe leouneg) a-wechoù, a vez graet eus brezhoneg Bro-Leon. Un nebeud perzhioù dibar zo dezhañ, a-fed distagadur ha geriaoueg.

Breton dialectes.svg

DistagadurAozañ

VogalennoùAozañ

  • /o/ distaget [u], evel e gerioù evel
    • don, sonn, spont
    • homañ, Leon, konnar
    • brezhoneg
  • /a/ e-lec'h /ã/ en anv-verb (evañ, studiañ) hag en derez-uhelañ (kentañ, koshañ)
    • met /ã/ en araogennoù evel gantañ, dezhañ, evitañ hag en diskouezañ -mañ, hag er gerioù amañ, bremañ
  • Diftongennoù:
    • Distaget e vez [aw] er gerioù Paol, taol, kaol, ur paotr /ˈœr pawtr/.
    • Pa vez taolmouezhiet /ɛː/ e tro da /ea/: Kêr /ˈkear/; a weler e skritur anvioù zo, evel: Creizmeas, Penn an Neac'h.
      • aes, laezh, maer, maez,
      • kêr, lec'h, pelec'h, sec'h
  • Dont a ra ar son <wa> da vout /ˈoːa/ (div silabenn) hag ar son <wã> da vout /ˈoːã/ (div silabenn)
    • koad /ˈkoːat/,
    • koan /ˈkoːãn/, hag ivez moan, poan ...

KensonennoùAozañ

Distaget e vez

  • /z/ atav: nevez, trugarez, bloaz, ruz, gouzout
  • al lizherenn w a zo /v/ e deroù ar gerioù : ur wezenn, da win, ar Vourc'h-Wenn
  • an heuliad <gwr> a zo /gr/: gwreg [grek]
  • ar gensonenn /r/ a zo ruilhet, evel e gwenedeg alies, hag e tregerieg a-wechoù;
  • /z/ distaget /d/ e-barzh bez' ez oa /ˈbed ez ˈoa/…

Ne vez ket distaget

  • /h/ e deroù ar gerioù (hanter, hent)

YezhadurAozañ

  • Edo, amzer-dremenet emañ.
  • Va zad, e-lec'h ma zad.
  • Me da gar, e-lec'h Me az kar
  • An dibenn -og/-ok e-lec'h -eg/-ek, e gerioù evel foennog, pennok....

GerioùAozañ

Lod eus ar gerioù-mañ n'int anavezet nemet e kornioù zo eus Leon:

  • alato « evelato, koulskoude »
  • dabord « bremaik »
  • disheñvel « dispar »
  • dister eo « ret eo »
  • foennog « prad »
  • heurtañ « bountañ »
  • kolo « plouz »
  • pelloc'h « bremañ »
  • tardañ « ehanañ »

LevrlennadurezhAozañ

  • MADEG Mikael, Kentelioù distagadur brezhoneg Bro-Leon, Nadoz-Vor Embannadurioù, Brest, 2020.

Pennadoù karAozañ

Liammoù diavaezAozañ