Hipatia ( Ὑπατία / Hypatia e gregach) a oa ur vatematikourez egiptat, gresianegerez, steredoniourez ha prederourez, eus kêr Aleksandria, ganet entre 355 ha 370, ha muntret gant kristenien en 415, dispennet he c'horf ha devet. Diskiblez e oa da Blotinos, hag e penn Skol nevezplatonek Aleksandria e oa. Kenskrivañ a rae gant speredoù uhel he bro, studiañ ar boelloniezh hag ar skiantoù resis, ha bevañ evel ur penedour.

Hipatia, hervez Alfred Seifert.
Poltred faltazius eus Hipatia, en daolenn Skol Aten (1509-1510) gant Raffaello Sanzio e Mirdi ar Vatikan.

Merc'h e oa d'ar matematikour Theon, a oa rener Levraoueg Alexandria, ha kenlabourat a reas gant he zad. War-dro 400 e oa brudet he c'helennerezh war ar skiant vatematek hag ar brederouriezh. Ouzhpenn bezañ speredek kenañ e oa kenedek hag uvel. Kelenn a reas tud uhel, koulz kristenien evel paganed, en o zouez an eskob Sinesio Cirene — unan eus he c'henskriverien —, Hesiquio Aleksandría hag ar prefed Orestes.

He marvAozañ

 
Marv Hipatia, er Vies des savants illustres, depuis l'antiquité jusqu'au dix-neuvième siècle, 1866, gant Louis Figuier.

Hervez danevell Sokratez ar Skolastik, en e Historia Eclesiastica, e voe lazhet Hipatia e miz Meurzh 415, er straed p'edo o tistreiñ eus ar Mirdi, gant ur bagad kristenien fuloret, anvet Parabalani, goude tamallet dezhi gwashaat an tabut a oa etre ar gouarnour Orestes, hag an eskob Cyril Aleksandria. Sachet e voe betek un iliz ma voe boureviet, ha taolet e voe he c'horf en tan.

BrudAozañ

LennegezhAozañ

  • Remembering Hypatia, romant saozneg gant Brian Trent e 2005.
  • Azazīl Riwayah, romant arabek gant ar skrivagner egiptat Yūsuf Zaydān en 2008
  • El jardín de Hipatia, romant istorel spagnolek gant Olalla García, e 2009.
  • Hipaties, la sàvia, barzhoneg katalanek gant Isabel-Clara Simó en he dastumad El conjur, 2009
  • Hypatia y la eternidad, romant skiant-faltazi istorel spagnolek gant Ramón Galí e 2009.
  • Hipatia de Alejandría gant Carmen García, Laura Ruiz, Lídia Puigvert ha Lourdes Rue e 2009
  • El Sueño de Hipatia, gant José Calvo Poyato, e 2009
  • Morir por Alejandría gant Eliana E Abdala, e 2009. Grupo Editorial Norma. Buenos Aires. ISBN 978-987-545-537-5

FilmAozañ

Lec'hanvadurezhAozañ

  • Hypatia, krater war al loar