Digeriñ al lañser pennañ
Moger Antoninus e-kichen Falkirk
Setu pelec'h emañ Moger Antoninus ha Moger Hadrian en Skos ha hanternoz Bro-Skos.

Moger Antoninus, pe Mur Antoninus (evel e kembraeg) zo ur voger-difenn graet gant mein ha douar en amzer ar Romaned a-dreuz kreisteiz Skos, etre ar Firth of Forth er reter hag ar Firth of Clyde er c'hornôg.

Krog e oad d'he sevel e 142, en amzer an impalaer roman Antoninus Pius, ha 12 vloaz e padas al labour. War-dro 63 km hed a oa dezhi. 3 m uhelder, ha 5 m tevder. Un douflez a oa en tu hanternoz dezhi.

Ganti e klasked ober ur voger nevez da gemer lec'h Moger Hadrian, 160 km pelloc'h er c'hreisteiz, da ziskouez harzoù impalaeriezh Roma.

Ugent vloaz goude, e 164, e voe tennet o soudarded diwar ar voger gant ar Romaned, da souzañ betek Moger Hadrian.

IstorAozañ

An impalaer roman Antoninus Pius a roas urzh da sevel ar voger war-dro 142.[1] Quintus Lollius Urbicus, a oa gouarnour proviñs Britannia a reas war-dro ar savidigezh da gentañ, ha daouzek vloaz e padas al labour.[2] En em astenn a ra, war-hed 63 km, eus Old Kilpatrick, e West Dunbartonshire war lez ar Firth of Clyde er c'hornôg, betek Carriden, e-kichen Bo'ness war lez ar Firth of Forth.

En norzh d’ar voger-se edo ar vro anvet Kaledonia, annezet gant tud anvet "Picti" gant ar Romaned, un anv hag a dalveze "tud livet".

Savet e oa da gemer lec'h Moger Hadrian ( 160 km pelloc'h er c'hreisteiz) evel harzoù an impalaeriezh. Met e-keit ma veze ar soudarded roman o sevel ar voger ha meur a greñvlec'h all pelloc'h en hanternoz, e oant ket gouest da drec'hiñ tud kalet Kaledonia, hag arsailhet e voe ar voger meur a mec'h.

 
Moger Antoninus pa seller war-zu ar reter adalek Bar Hill etre Twechar ha Croy.

Berroc'h e oa Moger Antoninus eget moger Hadrian ha graet e douar, ha mein dindan. Krediñ a reer e oa bet soñjet ober ur voger e mein, evel hini Hadrian, met diaesoc'h e oa moarvat.


DilezAozañ

Dilezet e voe moger Antoninus mann nemet 8 vloaz goude echuet he sevel. E 162 en em dennas al lejionoù roman a-drek moger Hadrian. Un emglev a rejont gant Brezhoned an tolead, a deuas da vezañ stadoù brezhon an hanternoz kozh diwezhatoc'h.

Arsailhet e voe ar voger meur a wech e 197.

E 208 e teuas an impalaer Septimius Severus da weladenniñ hanternoz proviñs Britannia ha dreset e voe darnoù eus ar voger. Un toullad bloavezhioù goude e kilas ar Romaned adarre, hag adkouezhañ a reas ar voger, lesanvet a-wechoù moger Severus gant istorourien roman zo, ken e voe droukvesket an div voger gant tud evel Bede .

Levrioù. Studiadennoù. KartennoùAozañ

  • William Roy : The Military Antiquities of the Romans in Britain. London. 1793
  • George Macdonald : The Roman Wall in Scotland. Oxford. 1934
  • Royal Commission of the Ancient and Historical Monuments of Scotland : Stirlingshire. H.M.S.O. 1963
  • Anne S. Robertson : The Antonine Wall. Glasgow. 1968
  • Ordnance Survey : The Antonine Wall. Southampton. 1969

Pennadoù karAozañ

Notennoù ha daveennoùAozañ

  1. Robertson, Anne S. (1960) The Antonine Wall. Glasgow Archaeological Society. p. 7.
  2. Breeze, David J. (2006) The Antonine Wall. Edinburgh. John Donald. ISBN 0-85976-655-1 p. 167.