Mumbai (मुम्बई    e marathi, distaget /ˈmumbəi/), anvet gwechall Bombay, eo kêr-benn stad Maharashtra, e kornôg India. E 2006 e oa war-dro 13 milion a annezidi e kêr, ha tost da 20 milion a dud a oa o chom e tolpad-kêrioù Mumbai, ar pezh a ra anezhi unan eus an dek kêr vrasañ er bed.

Mumbai
megacity, state capital, kêr, million city, Metropolenn, business cluster
Rann eusKonkan Kemmañ
Deiziad krouiñ1507 Kemmañ
Anv ofisielMumbai Kemmañ
Anv er yezh a orinमुंबई Kemmañ
Treuzskrivadur APIˈmumbəi Kemmañ
Anv annezidiMumbaikar Kemmañ
KevandirAzia Kemmañ
StadIndia Kemmañ
Kêr-benn eusMaharashtra Kemmañ
E tiriadMaharashtra Kemmañ
Gwerzhid-eurIndian Standard Time Kemmañ
Daveennoù douaroniel19°4′33″N 72°52′39″E Kemmañ
Post dalc'het gant penn ar gouarnamantMayor of Mumbai, Municipal Commissioner of Mumbai Kemmañ
Penn an aotrouniezhIqbal Singh Chahal Kemmañ
AotrouniezhBrihanmumbai Municipal Corporation Kemmañ
Ezel eusCreative Cities Network Kemmañ
Darvoud-alc'hwez26/11 Mumbai attacks Kemmañ
Kod-post400001 Kemmañ
Lec'hienn ofisielhttps://portal.mcgm.gov.in/ Kemmañ
HashtagMumbai, मुम्बई, मुंबई Kemmañ
Douaroniezh an danvezgeography of Mumbai Kemmañ
Ekonomiezh an danvezeconomy of Mumbai Kemmañ
Kod pellgomz an takad0022 Kemmañ
Kod plakenn varilhMH-01, MH-02, MH-03 Kemmañ
Rummad evit ar c'hartennoùCategory:Maps of Mumbai Kemmañ
Map
Un tamm kempenn zo ezhomm d'ober d'ar pennad-mañ
 

Emañ Mumbai war an aod ha porzh brasañ India eo. Kêr-benn armerzhel India eo ivez ha kresket eo kalz e dibenn an XXvet kantved. Muioc’h c’hoazh eget lec’hioù all en India ez eo ur gêr ma weler kichen-ha-kichen tud pinvidik-mor ha re all paour-razh. E Mumbai emañ karter Bollywood, anvet evel-se diwar anv Hollywood, rak eno ez eus studioioù ma vez savet kalz eus ar filmoù a vez graet en India. Ret eo gouzout ez eo India ar vro a brodu ar muiañ a filmoù er bed, bep bloaz.

"Dor India" zo ur monumant a voe savet da vare donedigezh ar roue Jord V e 1911, hag unan eus arouezioù ar gêr eo bremañ.

Aozadur ar gêr kemmañ

Anv ar gêr, Bombay pe Mumbai, a deu eus ar marateg Mumba, doueez, hag Aai, Mamm ». Homañ eo kêr-benn Maharashtra hag ar gêr ar muiañ poblet en India. Bombay zo anezhi kêr-benn ekonomikel Bro-India pa brodu 5 % deus ar PIB ha 25 % eus ar produioù industriel, 40 % eus ar c'hoñvers dre ar mor hep disoñjal 70 % eus eskemmoù ekonomikel ar Vro. Bombay a zo ivez e-touez dek brasañ kreizenn finañsoù ar bed. Evit digemer an eskemmoù arc'hantel-mañ, emañ e Bombay Bank mirlec'h India, yalc'h Bombay, yalc'h broadel India ha sez sokial meur a gompagnunezh Indian ha liesvroadel. Ekonomiezh ar sinema a zo bras ivez dre m'emañ lodenn vrasañ ar studioioù skinwel ha filmoù Indian, e Bollywood.

Ekonomiezh kemmañ

Kêrbenn ekonomikel India eo Bombay hag ar gêr ar muiañ poblet. Emañ enni 10% eus al labourioù industriel, 40% eus an tailhoù war ar gopr, 20% eus ar gwirioù diazez, 60% eus gwirioù ar maltouterezh. 40% eus ar c'hoñvers gant an diavaez a dremen drezi hag e tegas da voujedenn India tost da 40 miliard roupi (e-tro 600 miliard euro) a dailhoù war ar c'hevredigezhioù. Gounidoù an annezidi a zo par da 980 $ hag a zo an tridoubl eus ar geidenn vroadel. Disoc'h ar sinema (Bolywood), an industriezh ar gimiezh, ar gwiad hag ar pesketa eo ar gounidoù-se.

Kudennoù ar gêr (denel ha naturel) kemmañ

Meur a gudenn zo e Bombay war ur sav poent denel kement war sav poent an endro naturel. Evel en holl lec'hioù en India, kudennoù sokial bras zo e Bombay dre an dizingalder arc'hantell met ivez war saotradur an endro dre an industriezhioù hag saotradur an dourioù gant lastez ar c'hêr. Memes ma vez Bombay ur c'hêr pinvidik a-walc'h, chom a ra en ul lodenn all paour-kenañ hag gant un diforc'h spontus a live bevañ. Da gentañ war ar sav poent denel e za ar boblañs war gresk met ivez an niver a zilabour ivez, kement ma vez diaes lavar ur sifr resis. Ar boblañs a kresk dre an divroañ eus ranvroioù all evit kavout ur vuhez welloc'h met pa e eruont, al lodenn brasañ eus outo a zo kaset el lochenaoueg vras, Dharavi. Goude-se diwar kudennoù an endro e vez kavet saotradurioù a-bep seurt. Saotradurioù an dourioù a zo an hini brasañ dreist-holl er c'harterioù paour e-lec'h ma vez ket laket ur reizhiad skarzhañ al lastez hag an dourioù implijet. Memes el lec'hioù 'lec'h ma vez ur reizhiad, e vez peurliesañ en ur stad fall ar reizhiadoù abalamour d'an toulloù en tuelennoù kas hag d'ar puradur diglok. An dour lastez-se a echu e-barzh ar stêrioù hag an tachenoù dour dindan douar en un doare dajerus evit kement boud-bev (loened, tud ...). Ouzhpenn se ez eus saotradur en aer, evel an dioksid karbon pe dre an trouzioù hag a vez kavet dreist-holl e lec'h ma vez an industrioù ha war an hentoù kreiskêr. An embregerezhioù a saotr alies an dour met ivez an aer dre o mogedoù trenk pe chimik dre vras. War an trafik otoioù a vez efed an diouer a blas e Bombay. Dre ma vez ket a-walc'h a blas e kêr ez eo bihan an hentoù . Abalamour da se e vez stanket an trafik pa vez an eurioù labourat hag eno e vez distaolet kalz gaz gant an otoioù hep disoñjal an trouz a vez ganto.

Perak e kresk ar boblañs ? kemmañ

Diwar an 11 914 393 a annezad e 2001, he deus jedet ar World Gazetteer e vefe 13 662 885 annezad e 2008 en ur vezañ spis a-walc'h hag evit ur goread 603,4 km. Neuze ar poblañs a vefe war-dro 22 000 annezad/Km, ar pezh a ro ur bolañs stank-kenañ e koñdisionoù fall evit an hanter eus anezho. Padal ar c'hoñdisinoù bevañ a zo uhel e-keñver peurrest India, ar pezh a atiz kalz a dud eus rannvrioù all en India da zont e kêr. Ar skouer bennañ eus al live mat a vuhez eo ar fed ma oar 86 % eus an dud skrivañ ha lenn, uheloc'h eget ar geidenn vroadel. Diwar ar sifroù roet e vez 50 % eus ar c'hesk demografel diwar ar red poblañs deus ar rannvrioù/ muioc'h eget ur million a dud etre 1991 ha 2001. Lod eus ar statistikourien a lavar e vo erlec'hiet Tokyo gant Bombay evel ar gêr ar muiañ poblet er bed a-benn 2020. Ar red poblañs-se a zigas kudennoù lojañ dre ma vez ket kavet kalz a plas evit krouiñ lojamantoù hag e laka priz al lojerizoù a chom da greskiñ. An disoc'h zo ez a un hanter eus poblañs Bombay da vevañ e lochennouigoù memes pa c'hounezont arc'hant dre o labour, ul labour a vez peurliesañ pell eus o lec'h bevañ Rediañ a ra anezhe da implijout an araezioù dezougen boutin hag a ro ur red transportoù fall iskis.

Meur a relijion hag a sevenadur a zo e Bombay diwar ar meskaj a dud deus ranvroioù disheñvel hag e vez gwelet relijionoù a bep seurt evel an Hindouegezh (80% eus ar polblañs ), an Islam (14 %), ar gristeniezh hag ar relijionoù Jain ha Sikh (2,5 %). Ret eo kontañ ouzhpenn war-dro 100 000 Parsi ha 500 000 Boudaad, yuzevien hag ar re hep relijion. C'hoarvez a ra ar memes tra gant ar yezhoù. N'eus ket a vegalopolennoù all en India e lec'h ma vez kement a yezhoù hag e Bombay. Ar yezh ar muiañ komzet e Bombay a zo ar Marateg, yezh officiel ar Maharashtra, evel an hindeg, ar Gujartati hag ar Saozneg. Bez ez eus memes ur rannyezh, ar Bambaiya hag a zo ur meskaj etre ar Marateg, an hindeg hag saoznek an Hindouiz, implijet alies er straedoù. Met memestra eo ar Saozneg a chom ar yezh pennañ e-barzh ar vuhez economikel hag a vez implijet tost en holl vurevioù.

Lochennaouegoù kemmañ

Al lochenaouegoù a zo niverus e Bombay dre ma kresk ar boblañs muioc'h-mui e c'hesk an niver a lastez-kêrioù-se ivez. Disoc'h an divroañ int, gant muioc'h eget an tri c'hard eus an divroerien a zo rediet da vont da bevañ e kêrioù lastez dre ma ne zeus ket a-walc'h a blas evit krouiñ lojamantoù dereat memes pa vez arc'hant gant an divroerien. Al lochennaoueg brasañ eus India ha memes eus Azia a zo e Bombay, hini Dharavi a zo ul lochennaoueg gant 214 hectar dindani ha 300 000 den o vevañ enni. Gallout a reer keñveriañ gant kêr Naoned, 282 853 annezad enni. Setu eo kalz brasoc'h ul lochennaoueg e Bombay eget kêr-benn Breizh. Lec'hiet int e su hag e kornôg Bombay, etre an uzinoù gwiaderezh kozh hag an aerborzh. Tremenn a ra drezañ un hent-houarn hag a servij da gas an danvez gwiad produet gant an usinoù e Mulund, Thane hag e kêrioù all da vezañ treuzfeurmet. An dud e Dharavi a laboure en uzinoù-se setu n'eo ket evit netra eo bet savet al lochennaoueg el lec'h-se. Met bremañ e vez serret an uzinoù neuze an dud a vez ar wech-mañ paour da vat dre ma vez pouezusoc'h industriezh ar filoù. Ar gudenn nevez a sav bremañ hag a zo souezhus a digredus a zo gwerzh al lochennaoueg evit 2,3 miliards a dollar gant an ti-kêr. Ma vez graet an afer gant ur prener e vo skarzet al lochennoù evit naetaat al lec'h (puraat an douaroù ) hag adlojet e vo lodenn vrasañ an dud e lojamantoù nevez hag a vo krouet. Krouet e vo skraberien oabl evit lakaat burevioù ha lojerisoù evit an dud a renk etre hag an dud pinvidik gant aezamantoù, skolioù, hospitalioù ha tacchennoù sport. Bez e vo memes un dachenn Golf. Ar santier a pado dre-vras 7 vloaz. Evit ar pezh a sell ouzh an dud e vo 57 000a famih eus Dharavi, da lâret eo 300 000 a dud, a vo ret dezhe bezañ adlojet e studioioù en dachenn, met ret eo bezañ enrollet el lochennaoueg abaoe 1995da gaout ar gwir-se. Prezidant kevredigezh etrbvoadel an annezidi lochennaouegoù, A. Jockin, a lavar e chomo un dek mil annezad bennak n'o do lojamant ebet. Rediañ a ray an dud-se da vont da vevañ adarre da lec'h all. Ar pezh ne vo ket asantet gant tud-zo eo e vefe kemeret tud al lochennaouegoù evel amprevaned hag a roio c'hoazh arc'hant da gouarnamant ar Maharashtra. Lavaret vez gant an tisavour, Mukesh Mehta, e vo ar greizennad-se un danvez denel hag arc'hantel. M.Mehta a hunvre en ur bannlev o do c'hoant tud ar bed da adkopiañ. Enebet vez ouzh ar raktres-mañ gant tud al lochennaopueg rak bevañ a reont mat enno. Krouet o deus un ekonomiezh diabarzh hag a ya mat en-dro met dreist-holl e c'hell bevañ an dud diwar se hepken, gant artizaned evel tud a ra podoù-pri pe kivijerien. Dharavi a zo ken anavezet ma teuas eno ar priñs Charlez, ha tud a renk uhel ha touristed dedennet gant an diforc'h a binvidigezh en India. An ekonomiezh a zo dedenus rak, da skouer, ar merc'hed a ra matalasennoù d'o gwerzhañ er marc'had pe c'hoazh tud oc'h ober traoù gant pri (podoù, pladoù...). An ekonomiezh-se a zo brav ivez war sujed an ekologiezh. Lavaret vez e kontrol gant tud o tont eus kêr e vez an industriezh-se un industriezh hag a saotr an dourioù. Ouzhpenn-se e vez fall an trafik gant tout an dud se ha ne vez ket sikouret gant geografiezh Bombay gant an dourioù o troc'hañ anezhi. Efedoù al lochennaoueg eo diwar-goust dreit-holl gant prizioù uhel ar burevioù hag ar lojanantoù. Da skouer e karter an aferioù, Nariman a zo ar pempvet karter kerañ er vro, just a-raok West End city eus Londrez ha kreiz Tokyo. E-barzh ur c'harter mat, ur ranndi a 4 chombod, dezhañ 100 metrad karrez a vez feurmet 300 000 roupi bep miz (5 500). En ur vloaz, ar feurm en deus kresket eus 45%.

Dizingalded etre ar renkadoù sokial er film « Slumdog Millionaire » kemmañ

Slumdog Millionaire a zo bet filmet e 2008 e kêr Bombay ha gounezet en deus meur a briz evel 4 Golden Globe, 7 BAFTA, 8 oscars. Graet eo bet diwar ur senario eus Simon Beafoy kaset eo bet da benn gant Danny Boyle. Goude ma'z eo bet skignet er sinema e savas tabut diwar-benn kudennoù Bombay, diwar-benn al lochennaouegoù met dreist-holl diwar-benn ar c'hemm er binvidigezh etre an dud pinvidik hag ar re baour. Kontañ a ra ar film istor un den paour hag a vev e lochennaoueg Bombay e Dharavi, gant ur gopr servijour te, paotr an te, en ur embregerezh servijoù pellgomzerezh. Un devezh e tizolo « Qui veut gagner des millions? » war ar skinwel ha diwar an taol-mañ e teuas da vezañ ran gant houmañ. Kement ha ken bihan ma bellgomzas da glask lakaat e anv en un abadenn. Gant chañs e c'hounezas an enskrivadur met ne ouie ket ar pezh a errufe gantañ. Mont a reas d'an abadenn ha respont a reas d'ar goulennoù an eil war-lercc'h egile. Goulennet e oa gantañ traoù diaes a-walc'h, met dont a rae a-benn en ur envoriñ lodennoù resis eus e vuhez, a-drugarez dezho e teuas a-benn da respont d'ar goulennoù memes daoust ma klaske ar c'hasour e lakaat dad vezañ koll. Amañ e vez gwellet an dizemglev etre ar re baour hag ar re binvidik aroueziet gant an abadenner. Hnnezh a laka herzhel an haroz gant ar polis evit trucherezh memes ma oa gevier. Ar wirionez a gounezas memestra a laosket e oa an haroz da vont gant e vilion a euroioù. An den a vevas goude-se gant e vignonez. Er film-se e vez kuzhet meur a arouez eus ar c'hudennoù sokial a zo du-hont. Ar pezh a roas memes kudennoù d'an aktourien. Unann anezhe a oa distrujet e di dezhañ.

Gevelliñ kemmañ

Mumbia zo gevellet gant :