Digeriñ al lañser pennañ

Kroaz ar Vretoned a oa ur gelaouenn vrezhonek hag a voe embannet e Sant-Brieg etre 1898 ha 1920.

Kroaz-ar-vretoned.png

Adalek 1893 e krogas Frañsez Vallée da sevel pennadoù brezhonek bep sizhun, evit ar gelaouenn c'hallek « La Croix des Côtes du Nord » (1892-1944). Pennadoù bihan e oant ha goude ur pennadig amzer e fellas da Vallée lakaat kreskiñ plas ar brezhoneg er gelaouenn. Aotre a voe roet dezhañ gant ar renerien da lakaat embann ur bajennad vrezhonek, hag adalek 1898 e teuas ar bajennad-se er-maez evel ur stagadenn da « La Croix des Côtes du Nord », dindan an anv Kroaz ar Vretoned. Tamm-ha-tamm e kreskas ar stagadenn-se betek dont da vezañ ur gelaouenn sizhuniek diouti hec'h-unan hag a badas daou vloaz warn-ugent.

En deroù e veze embannet pennadoù relijiel enni dreist-holl, savet gant beleien evel Loeiz ar C'hlerg, met nebeut-ha-nebeut e teuas ar gelaouenn da vezañ liesseurtoc'h, gant pennadoù diwar-benn istor Breizh, al labour-douar, kanaouennoù, pennadoù diwar-benn ar yezh, diwar dorn Vallée, pe savet gant tud a bep seurt : Frañsez Jaffrennou, Erwan ar Moal, Aogust Bocher, tud eus Treger ha Kerne-Uhel dreist-holl.

E-pad ar Brezel Bras e voe Kroaz ar Vretoned ul liamm etre ar soudarded war an talbenn hag o bro c'henidik. Un doare frealz e oa, da gelaouiñ an dud diwar-benn o buhez (lizhiri, testenioù, rentañ-kont eus ar brezel). Embann a reas ingal, da skouer, ar barzhonegoù savet gant Yann Mari Normand, "barzh Gwiglann" [1].

Displegañ a reas ar rener kozh (tri-ugent vloaz e oa neuze) perak e oa aet ar gelaouenn da get : "N'hall ket Kroaz ar Vretoned bevañ mui, ker pounner ez eo aet ar mizioù d'he moullañ, ma n'hall ket kavout ar rener kozh, kaer en deus furchal pep korn e yalc'h, kaer o deus mignoned digas aluzenoù peadra da stankañ an toull. A zo gwazh, e yec'hed hag e nerzh a ya digantañ prim ha prim ha ne gav, gant drastus da Vreizh eo bet ar brezel, den ebet da reiñ dorn ha da gemer pal ar stur. Gant se e rank diskregiñ. Kenavo lennerien ger ! Kenavo ar baradoz"[2].

Met an diouer a arc'hant ha yec'hed ar rener o vont war fallaat n'int ket an abegoù nemeto a zispleg diskrog ar gelaouenn. En e eñvorennoù e skrivas Vallée : "Ur penn kaoz all eo e tisplije ar garantez evit Breizh hag ar pennadoù savet da zifenn ar yezh hag ar vroadelezh d'an Eskob Morelle ha d'ar veleien divreizhek dindanañ"[3].

LevrlennadurAozañ

  • Gérard Cornillet, Kroaz ar Vretoned, Hor Yezh.

Liamm diavaezAozañ

NotennoùAozañ

  1. Embannet hiziv e-giz levr : Yann Mari Normand, Barzhonegoù war an talbenn, TIR, 2018
  2. Kroaz ar Vretoned, 26-09-1920
  3. Eñvorennou eur brezonegour, Vallée, Sterenn