Noal-Pondi

kumun ar Mor-Bihan

Noal-Pondivi, anvet Gwennoal ivez[2] a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondivi e departamant ar Mor-Bihan.

Noal-Pondi
Porched iliz katolik Santez Nolwenn.
Porched iliz katolik Santez Nolwenn.
Ardamezioù
Anv gallek (ofisiel) Noyal-Pontivy
Bro istorel Bro-Gwened
Melestradurezh
Departamant Mor-Bihan
Arondisamant Pondi
Kanton Pondi
Kod kumun 56151
Kod post 56920
Maer
Amzer gefridi
Marc Kerrien
2014-2020
Etrekumuniezh Pondi Kumuniezh
Bro velestradurel Bro Pondi
Lec'hienn web www.noyal-pontivy.fr
Poblañsouriezh
Poblañs 3 596 ann. (2020)[1]
Stankter 67 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
48° 04′ 03″ Norzh
2° 52′ 51″ Kornôg
/ 48.0675, -2.88083333333
Uhelderioù kreiz-kêr : 120 m
bihanañ 54 m — brasañ 162 m
Gorread 53,45 km²
Lec'hiañ ar gêr
Noal-Pondi

Douaroniezh kemmañ

Anv kemmañ

  • Erwan Vallerie ː Nuial, 1082; Noal, 1204; Noyal, 1219; Noal, 1219; Noiaal, 1221; Noial, 1235; Noyal, 1249; Noeal, 1251; Noal, 1255; Noeal, Noyal, 1264; Noial, 1270; Noual, 1274; Noeal, 1278; Noial, 1336; Noeal, 1368; Noualguen, Noial, 1373; Noualguenac, 1371; Noyalguen, 1387; Noyeal, 1433; Noyal Pontivi,1453; Noial Pontevey, 1554.
  • Gwennole ar Menn : Noyal-Guen, 1373-1387 ; Sainte-Noyale, 1478[3].
Gerdarzh

"Douar nevez-difraostet", diwar nouio "nevez" ha ialon "frankizenn". (Daveoù a vank)

Ardamezioù kemmañ

Istor kemmañ

XVIIvet kantved kemmañ

  • Bonedoù Ruz: un digoll ag 8 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg[4].

Dispac'h Gall kemmañ

  • Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Noal-Pondi da bennlec'h ur c'hanton, hini Noal-Pondi, gant teir c'humun ennañ: Kroeshañveg, Noal-Pondi ha Sant-Goneri; e Bann Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Noal-Pondi e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Noal-Pondi e kanton Pondi bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Noal-Pondi en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800[5],[6].

XIXvet kantved kemmañ

XXvet kantved kemmañ

Brezel-bed kentañ

  • 138 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,92 % eus he foblañs e 1911[8].

Eil Brezel-bed

 
Anv unan eus an daou zen eus Noal bet fuzuilhet: skrivet eo ouzh monumant Porzh-Loeiz
  • Daou zen eus ar Rezistañs a voe serret e miz Mae 1944 gant an Alamaned; fuzuilhet e voent e gwikadell Porzh-Loeiz goude bout bet boureviet e Logunec'h[9]; adkavet e voe o c'horfoù d'an 23 a viz Mae 1945[10].
  • Mervel a reas 27 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel[8].
  • D'ar 16 a viz Even 1944 e voe tapet 10 000 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs[11].

Brezelioù didrevadenniñ

Monumantoù ha traoù heverk kemmañ

  • Iliz katolik Santez Nolwenn.
  • Monumant ar re varv.

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 kemmañ

Niver a annezidi

Brezhoneg kemmañ

 

Ya d'ar brezhoneg kemmañ

Deskadurezh kemmañ

Klasoù divyezhek kentañ (skol prevez) zo bet digoret e 2009.

  • E distro-skol 2015 e oa 27 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (7,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)[12].

Ar Brezoneg er Skol kemmañ

Melestradurezh kemmañ

Tud kemmañ

Tud bet ganet eno kemmañ

Tud bet ganet ha marvet eno kemmañ

Joseph Cadic, maer ar gumun ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed (5 a viz Gwengolo 1886-7 a viz Mae 1971)[14].

Ardamezeg ar familhoù kemmañ

  Alleno
Aotrounez Lindreuc
En argant e deir joskenn en sabel diframmet en gul

Gevelliñ kemmañ

Liammoù diavaez kemmañ

Levrlennadur kemmañ

  • Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Les Universels Gisserot. 2000
  • Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

Daveoù ha notennoù kemmañ

  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. Le Menn, op. cit, p. 59.
  3. Gwennole Le Menn : Grand choix de prénoms bretons, Coop Breizh, 1990, pp. 59-60 (ISBN 978-2-909924-01-4)
  4. Yvon Garlan ha Claude Nières , Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 159 ha 160
  5. Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 82, 243 ha 347
  6. Cassini - EHESS - Neulieg - Fichenn ar gumun
  7. Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 117, 152, 344 ha 363
  8. 8,0 8,1 ha8,2 memorialgenweb - Monumant ar re varv
  9. René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennnoù 60-61
  10. René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 315-316
  11. Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 244
  12. Ofis Publik ar Brezhoneg
  13. Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
  14. Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993