Departamant gall

An departamant a zo un dachennad douar, pe, evit ober gant gerioù all, ur rannadur melestradurel e Bro-C'hall. War un dro ez eo

Kartenn an departamantoù gall

Pa vez anv eus an dachennad douar eo kustum tud ar velestradurezh c'hall da skrivañ ar ger gant un d bihan; pa vez kaoz eus ar framm politikel e vez implijet un D bras ganto.

Abaoe 2011 ez eus kement ha 101 departamant e Bro-C'hall, hag en o zouez 5 departamant tramor.

An departamant evel pastell-vro velestradurelAozañ

Ar bastell-vro velestradurel dindan ar gwir boutin eo an departamant abaoe ar bloaz VIII (17991800) hag e chom c'hoazh. Renet eo gant ar prefed-departamant anvet diouzh c'hoant ar gouarnamant, harpet gant isprefeded e penn an isprefetioù.

Meur a servij didolpet eus ar Riez gall a zo aozet e framm an departamant, evel Renerezh departamant an Aveiñ (DDE, e berr), pe Renerezh departamant an aferioù yec'hed ha sokial (DDASS, e berr).

An departamant evel strollegezh lec'helAozañ

Ur strollegezh lec'hel digreizennet eo an departamant ivez. Dindan renerezh ar C'huzul-departamant emañ. Ar c'huzul-se a vez graet Kuzul-Meur anezhañ ivez, a zo dilennet war-eeun gant mouezhioù an holl zilennerion, evit c'hwec'h vloaz.

Bodet eo bet an departamantoù da sevel ar rannvroioù. Rannet e vezont etre arondisamantoù, hag int-i isrannet etre kantonioù a zo bet savet dre vodañ kumunioù.

IstorAozañ

Niverennadur an departamantoùAozañ

En deroù e veze implijet niverennoù diwar an urzh alfabetek (1 da 83) evit bastañ da ezhommoù ar servijoù post. Goude an Impalaeriezh kentañ e oe dilezet ar sistem. E penn kentañ an XXvet kantved e voe adsavet an niverenniñ en ur dennañ kont eus an departamantoù ouzhpennet, met e 1922 e voe ouzhpennet an Territoire-de-Belfort nevez-krouet, dezhañ an niverenn 90.

Pa voe adrannet an Île-deFrance e 1964 e chomas gant Pariz an niverenn 75 ha gant an Yvelines, e-lec'h m'emañ Versailhez, pennlec'h ar Seine-et-Oise, an niverenn 78, hini ar bet-departamant. Ar pemp departamant nevez-krouet a resevas niverennoù diwar o urzh alfabetek ha lakaet e diwezh ar roll (91 betek 95 : Essonne, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, Val-d'Oise).

E 1976 e voe rannet Korsika etre daou evit krouiñ an departamant ar Corse-du-Sud (2A) ha hini Haute-Corse (2B).

Niverennet eo bet an departamantoù tramor eus 971 betek 976 (n'eus ket a zepartamant niverennet 96).

Anavezet mat eo sistem niveradur an departamantoù gant ar C'hallaoued pa vezont dispaket war blakennoù-marilh ar c'hirri-dre-dan hag ar marc'hoù-dre-dan. Aet eo da get an doare-se pa'z eus bet degemeret ur sistem europat e 2009, met chomet eo en un doare arouezel war ar c'hostez, gant arouez ar rannvro. Implijet e vez an niverennadur evit niverennoù ar Surentez sokial, e penn kodoù-post ar c'humunioù (nemet evit Korsika: implijet e vez an 20 evit kumunioù an enezenn a-bezh).

Sell ivezAozañ

Kartenn an departamantoù gallAozañ

 


Taolenn an departamantoù gallAozañ

Niv Departamant Kêr-brefeti Poblañs (2019)
01 Ain Bourg-en-Bresse 652 432
02 Aisne Laon 531 345
03 Allier Moulins 335 975
04 Alpes-de-Haute-Provence Digne-les-Bains (Dinha e yezh ar vro) 164 308
05 Hautes-Alpes Gap 141 220
06 Alpes-Maritimes Nice (Nisa e brezhoneg) 1 094 283
07 Ardèche Privas (Privàs e yezh ar vro) 328 278
08 Ardennes Charleville-Mézières 270 582
09 Ariège Foix (Foish e yezh ar vro) 153 287
10 Aube Troyes 310 242
11 Aude Carcassonne (Carcassona e yezh ar vro) 374 070
12 Aveyron Rodez (Rodés e yezh ar vro) 279 595
13 Bouches-du-Rhône Marseille (Marselha e yezh ar vro) 2 043 110
14 Calvados Caen 694 905
15 Cantal Aurillac (Orlhac e yezh ar vro) 144 692
16 Charente Angoulême 352 015
17 Charente-Maritime La Rochelle (ar Roc'hell e brezhoneg) 651 358
18 Cher Bourges 302 306
19 Corrèze Tulle, Tula e yezh ar vro 240 073
2A Corse-du-Sud Aiacciu 158 507
2B Haute-Corse Bastia 181 933
21 Côte-d'Or Dijon 534 124
22 Côtes-d'Armor, e brezhoneg Aodoù-an-Arvor Sant-Brieg 600 582
23 Creuse Guéret (Garait e yezh ar vro) 116 617
24 Dordogne Périgueux (Periguers e yezh ar vro) 413 223
25 Doubs Besançon 543 974
26 Drôme Valence (Valença e yezh ar vro) 516 762
27 Eure Évreux 599 507
28 Eure-et-Loir Chartres (Chartrez e brezhoneg) 431 575
29 Finistère, e brezhoneg Penn-ar-Bed Kemper 915 090
30 Gard Nîmes (Nimes e yezh ar vro) 748 437
31 Haute-Garonne Toulouse (Tolosa e yezh ar vro) 1 400 039
32 Gers Auch 191 377
33 Gironde Bordeaux (Bourdel e brezhoneg) 1 623 749
34 Hérault Montpellier (Montpelhièr e yezh ar vro) 1 175 623
35 Ille-et-Vilaine (Il-ha-Gwilen e brezhoneg) Roazhon 1 079 498
36 Indre Châteauroux 219 316
37 Indre-et-Loire Tours (Teurgn e brezhoneg) 610 079
38 Isère Grenoble 1 271 166
39 Jura Lons-le-Saunier 259 199
40 Landes Mont-de-Marsan (Lo Mont de Marsan e yezh ar vro) 413 690
41 Loir-et-Cher Blois (Bleaz a-gozh e brezhoneg) 329 470
42 Loire Saint-Étienne 765 634
43 Haute-Loire Le Puy-en-Velay (Lo Puèi de Velai e yezh ar vro) 227 570
44 Loire-Atlantique (Liger-Atlantel e brezhoneg) Naoned 1 429 272
45 Loiret Orléans (Orleañs e brezhoneg) 680 434
46 Lot Cahors (Caors e yezh ar vro) 174 094
47 Lot-et-Garonne Agen 331 271
48 Lozère Mende 76 604
49 Maine-et-Loire Angers (Añje e brezhoneg) 818 273
50 Manche Saint-Lô 495 045
51 Marne Châlons-en-Champagne 566 855
52 Haute-Marne Chaumont 172 512
53 Mayenne ("Mezven" e brezhoneg) Laval 307 062
54 Meurthe-et-Moselle Nancy 733 760
55 Meuse Bar-le-Duc 184 083
56 Morbihan (skrivet Mor-Bihan e brezhoneg) Gwened 759 684
57 Moselle Metz 1 046 543
58 Nièvre Nevers 204 452
59 Nord Lille ("Rijsel", e yezh ar vro) 2 608 346
60 Oise Beauvais 829 419
61 Orne Alençon 279 942
62 Pas-de-Calais Arras 1 465 278
63 Puy-de-Dôme Clermont-Ferrand ("Clarmont d'Auvernha" e yezh ar vro) 662 152
64 Pyrénées-Atlantiques Pau 682 621
65 Hautes-Pyrénées Tarbes (Tarba e yezh ar vro) 229 567
66 Pyrénées-Orientales Perpignan (Perpinyà e yezh ar vro) 479 979
67 Bas-Rhin Strasbourg (Straßburg e yezh ar vro) 1 140 057
68 Haut-Rhin Colmar (Kolmar e yezh ar vro) 767 086
69 Rhône Lyon 1 875 747
70 Haute-Saône Vesoul 235 313
71 Saône-et-Loire Mâcon 551 493
72 Sarthe Le Mans 566 412
73 Savoie Chambéry 436 434
74 Haute-Savoie Annecy 826 094
75 Pariz
Gwechall edo an niverenn-se gant departamant ar Seine
Paris (Pariz e brezhoneg) 2 165 423
76 Seine-Maritime Rouen (Rouan e brezhoneg) 1 255 633
77 Seine-et-Marne Melun 1 421 197
78 Yvelines
Gwechall edo an niverenn-se gant ar Seine-et-Oise
Versailles (Versailhez e brezhoneg) 1 448 207
79 Deux-Sèvres Niort 374 878
80 Somme Amiens 570 559
81 Tarn Albi 389 844
82 Tarn-et-Garonne Montauban (Montalban e yezh ar vro) 260 669
83 Var Toulon (Toullon pe "Toulon" e brezhoneg) 1 076 711
84 Vaucluse Avignon (Avinhon e yezh ar vro) 561 469
85 Vendée ("Vañde" e brezhoneg) La Roche-sur-Yon 685 442
86 Vienne Poitiers 438 435
87 Haute-Vienne Limoges (Limòtges e yezh ar vro; ha Lemojez e brezhoneg) 372 359
88 Vosges Épinal 364 499
89 Yonne Auxerre 335 707
90 Territoire de Belfort Belfort 141 318
91 Essonne Évry-Courcouronnes 1 301 659
92 Hauts-de-Seine Nanterre 1 624 357
93 Seine-Saint-Denis Bobigny 1 644 903
94 Val-de-Marne Créteil 1 407 124
95 Val-d'Oise Cergy/Pontoise¹ 1 249 674
971 Guadeloupe² (Gwadeloup e brezhoneg) Basse-Terre ("Bastè" e yezh ar vro) 384 239
972 Martinique² (Martinik e brezhoneg) Fort-de-France ("Fòd Fwans" e yezh ar vro) 364 508
973 Guyane² (Gwiana e brezhoneg) Cayenne ("Kayèn" e kreoleg) 281 678
974 La Réunion² Saint-Denis 861 210
976 Mayotte² Mamoudzou 256 518


Evezhiadennoù:

  1. Edo prefeti ar Val-d'Oise da vezañ lakaet e Pontoise pa voe krouet an departamant, nemet kaset e voe d'ar gumun nes, Cergy; bremañ e reont ar ville nouvelle anvet Cergy-Pontoise.
  2. An departamantoù tramor gall a zo douaroù a oa trevadennoù pell diouzh Bro-C'hall, hag a zo bet roet dezho ur statud heñvel ouzh hini departamantoù "european" Bro-C'hall. Bez' ez int, hervez al lezenn, lodoù eus Frañs hag eus Unaniezh Europa, nemet reolennoù europat arbennik zo evito. Pep hini eus an departamantoù-se zo ivez ur rannvro.

Evezhiadennoù allAozañ

Evezhiadennoù all a c'haller ober war anvioù ar c'hêrioù a zo pennlec'hioù departamantoù :

  1. Kêrioù gall zo o deus un anv brezhonek a-gozh pe goshoc'h, evel Bourdel, Orleañs, ar Roc'hell, Teurgn, ...
  1. Kêrioù gall zo n'eo ket gallek hepken o anvioù ofisiel: kavout a reer anezho digemm a-wechoù e yezhoù all ar vro, evel Bastia e korseg, Pau en okitaneg (nemet distaget disheñvel); kemm bihan a vez alies evel etre Quimper ha Kemper, Strasbourg ha Straßburg en alamaneg (Strossburi en elzaseg), Perpignan ha Perpinyà e katalaneg, Ajaccio hag Aiacciu e korseg; kemm bras a vez a-wechoù all, evel etre Vannes ha Gwened, hag etre Lille ha Rijsel e nederlandeg.
  1. Kêrioù gall zo o deus anvioù all e yezhoù all: Toulouse a zo Tolosa del Llengadoc e katalaneg, Bourdel a zo Burdeos e spagnoleg, Pariz a zo Parigi en italianeg, Marseille zo Marseilles ha Reims zo Rheims e saozneg.

Pennadoù karAozañ

Liammoù efedus evit deskiñ dre an eñvor gwirvoud an departamantoù gallAozañ