Bourdel

kumun Bro-C'hall
Disambiguation.svg Ur pennad Bourdel (disheñvelout) zo ivez.


Bourdel
En nec'h : kaeoù ar Garona ha plasenn ar Yalc'h. E kreiz : Iliz-veur Sant-Andrev hag an tramgarr ; Allées de Tourny ha Ti ar Gwin. En traoñ : palez Roc'han ; ur c'hendi eus karter Meriadeg ; ar pont mein (le pont de pierre).
En nec'h : kaeoù ar Garona ha plasenn ar Yalc'h.
E kreiz : Iliz-veur Sant-Andrev hag an tramgarr ; Allées de Tourny ha Ti ar Gwin.
En traoñ : palez Roc'han ; ur c'hendi eus karter Meriadeg ; ar pont mein (le pont de pierre).
Ardamezioù
Anv okitanek Bordèu
Anv gallek (ofisiel) Bordeaux
Bro Banniel Okitania Okitania
Melestradurezh
Stad Frañs Frañs
Rannvro Akitania-Nevez
Departamant Gironde
Arondisamant Bourdel (prefeti)
Kanton pennlec'h eizh kanton
Kod kumun 33063
Kod post 33000, 33100, 33200, 33300, 33800
Maer
Amzer gefridi
Pierre Hurmic (EELV)
2020 – 2026
Etrekumuniezh Kumuniezh kêrel Bourdel (sez)
Lec'hienn web www.bordeaux.fr
Poblañsouriezh
Poblañs 254 436 ann. (2017)[1]
Stankter 5 155 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
44° 50′ 16″ Norzh
0° 34′ 46″ Kornôg
/ 44.837912, -0.579541

44° 50′ 16″ Norzh
0° 34′ 46″ Kornôg
/ 44.837912, -0.579541

Uhelderioù bihanañ 1 m — brasañ 42 m
Gorread 49,36 km²
Lec'hiadur
France relief location map.jpg
Lec'hiañ ar gêr
Bourdel

Unan eus kêrioù bras Mervent Frañs eo Bourdel (Bordèu en okitaneg ha distaget [burˈðɛw] en okitaneg gwaskognek, Bordeaux e galleg ha distaget [bɔʀˈdo]). Houmañ eo kêr-benn rannvro Akitania-Nevez (Aquitaine e galleg uhel, Gwaskogn e penn ar Grennamzer), bet ar Guienne e parlantoù ar bobl, degemeret evel ar Guyenne dindan ar rouantelezh gall.

Pennlec'h departamant ar Gironde eo ivez, 229 000 annezad enni ha 955 200 en he zolpad-kêrioù, anvet Kumuniezh kêrel Bourdel (KKB pe CUB e galleg). 28.3% annezidi KKB a oa o chom e kêr Bourdel e 2008, pa oa 45.3% eus ar re-mañ e 1968. Treuzet eo gant ar stêr vras Garona ha Bourdeliz a vez graet eus hec'h annezidi.

Brudet eo ar gêr er bed a-bezh abalamour d'ar gwiniegi a zo tro-war-dro dezhi. Dre ar porzh-mor, war un aber hir-meurbet (98 km etre Bourdel hag ar mor, al lanv a ya 20 km pelloc'h c'hoazh) ez eus bet ezporzhiet kementadoù divent a win abaoe m'eo bet plantet ar gwini gant ar Romaned er I kantved.

Lesanvet eo bet Bourdel "perlez Akitania", met ivez "ar gaerenn gouskedik" peogwir ne oa ket he monumantoù hag he c'hreiz-kêr lakaet da dalvezout a-walc'h. N'eo ket ken gwir bremañ rak lakaet eo bet kreiz-kêr Bourdel (Porzh al Loar) war roll Glad bedel.

Ger-ardamezAozañ

 
Skoed Bourdel

Lilia sola regunt lunam, undas, castra, leonem, « N'eus nemet ar flourdiliz hag a ren al loar, an dour, ar c'hastell hag al leon ».
Displegadennoù :

  • Ar flourdiliz : ardamez rouaned Bro-C'hall o deus adstaliet o beli war Bourdel ha Gwaskogn e 1453 diwar goust ar Saozon;
  • Al loar : diwar kammdro ar Garona e vez graet "porzh al loar" eus porzh Bourdel;
  • An dour : ur porzh-mor hag ur porzh war ur stêr eo Bourdel;
  • Ar c'hastell : ar C'hastell-Trompilh, savet gant Vauban war urzh ar roue gall Loeiz XIV war al lec'hienn m'emañ leurgêr vras an Ilgroazioù (esplanade des Quinconces) warni hiziv;
  • Al leon : elfenn ardamez Gwaskogn (hag Akitania war an dro).

IstorAozañ

HenamzerAozañ

E mare ar Romaned ez eus roud eus Burdigala evel anv ar gêr, un anv a c'hellfe bezañ euskarek kozh (burdi = houarn, gala = teuziadur) ken e veze marteze govelioù eno. Dre Bordigala ha Bordale (anv euskarek) e c'hellfe bezañ aet an anv orin da Vourdel.

Evit gwir eo bet savet Bourdel en IIIe kantved gant Bituriged Vivisk ('Bituriged dilec'hiet'), ar re-se ur bobl c'halian o tont eus takad Bourges. Staliet e oa war un adstêr gleiz d'ar Garona, an Dévèze, met ne oa ket al lec'hienn eus ar c'hentañ pa veze geunioù flaerius tro-war-dro.

E Bourdel, war-dro 310 eo bet ganet Decimus Magnus Ausonius, kelenner war an helavarded hag ar yezhadur hag ur barzh latin ivez. War-dro 367 ez eas da digelenner an danvez-impalaer Gratian.

Krennamzer : ar mare saozAozañ

Dimeziñ a reas Eleanora Akitania gant Herri II, kont Anjev, hag a teuas da vezañ roue Bro-Saoz un nebeut mizioù goude. An impalaeriezh anjev az ae eus ar Pirenoù da Vro-Iwerzhon. Eus an XIIvet kantved betek an XVvet kantved e reas berzh Bourdel abalamour d'ar c'henwerzh gant Bro-Saoz. Destaget e voe ouzh Bro-C'hall e 1453 goude emgann Castillon.

Eus an XVvet betek an XVIIvet kantvedAozañ

Krouet e oa ur Parlamant gant Bourdel e 1462. Er XVIIvet kantved e oa deuet ar gêr da vezañ ur porzh kenwerzh bras (sukr, sklaved, gwin).

Kemer a reas perzh er Fronde ha goude se e voe adstaget da vat ouzh Bro-C'hall e 1653 gant sikour armeoù ar roue gall Loeiz XIV.

TouristerezhAozañ

 
C'hoariva meur Bourdel

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

Tud brudetAozañ

Kêrioù gevellet ha kevelerezhioùAozañ

Meur a gêr zo gevellet gant Bourdel[2] :

Notennoù ha daveennoùAozañ