The Beatles

strollad sonerien eus Breizh-veur
Puzzle stub cropped.png
Krogit e-barzh !
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ
Beatles logo.svg
Ar Beatles oc'h erruout e New York e miz C'hwevrer 1964. En nec'h : John Lennon ha Paul McCartney. En traoñ : George Harrison ha Ringo Starr.
Ar Beatles oc'h erruout e New York e miz C'hwevrer 1964.
En nec'h : John Lennon ha Paul McCartney.
En traoñ : George Harrison ha Ringo Starr.

Alias The Fab Four
The Threetles
Bro orin Banniel ar Rouantelezh Unanet Rouantelezh-Unanet
Doare(où) Rock, pop rock, rock 'n' roll, Folk rock, Rock akoustek, Rock psikedelek, Pop barok, Pop, Acid rock, Hard rock, Blues rock, Folk psikedelek
hag ouzhpenn.
Bloavezhioù oberiant Eus 1960 da 1970
(bodet etre 1994 ha 1996)
Label(ioù) Apple Records, Parlophone, Capitol
Lec'hienn ofisiel www.thebeatles.com

Izili John Lennon
Paul McCartney
George Harrison
Ringo Starr
Izili bet er strollad Pete Best
Stuart Sutcliffe
Endro Neil Aspinall
Geoff Emerick
Brian Epstein
Mal Evans
Astrid Kirchherr
George Martin
Jimmy Nicol
Yoko Ono
Billy Preston
Pete Shotton
Derek Taylor
Klaus Voormann

The Beatles a oa ur strollad sonerien pop ha rock eus Liverpool (Breizh-Veur). Meur a rekord gwerzhañ pladennoù en doa tapet ha renket e oa bet da gentañ e rolloù an hitoù ouzhpenn 50 gwech (20 gwech er Stadoù-Unanet). Lod a lavar e oa bet ar fed pouezusañ e sonerezh an 20vet kantved. Hervez embanner pladennoù EMI records e vije bet gwerzhet 1 miliard a bladennoù ganto d'an nebeutañ. Sellet ouzh : [1].
Ar c'hanaouennoù savet gant ar Beatles a ziskouez meur a zoare seniñ : kanaouennoù a-boz, blues, heavy metal, reggae, sonerezh psikedelek. Digoret o doa an hent evit sonerezhioù nevez.

Ar strollad, lesanvet "The Fab Four" (ar Pevar Dreist), a oa e izili John Lennon (1940 - 1980), (James) Paul McCartney1942), George Harrison (1943 - 2001) ha Ringo Starr (Richard Starkey, bet ganet e 1940). Gant Lennon ha McCartney e oa bet savet an darn vrasañ eus ar c'hanaouennoù ; un nebeud reoù all a oa bet savet gant Harrison.

Evel produer er bloavezhioù kentañ, George Martin en doa harpet anezho evit ober berzh. Ul levezon vras en doa bet war emdroadur o doare seniñ.

IstorAozañ

1956-1963Aozañ

Bloavezhioù kentañAozañ

E miz Du 1956 e aoz John Lennon, c'hwezek vloaz, ur strollad skiffle gant mignoned eus e lise e Liverpool. Anv kentañ ar strollad a voe Blackjacks a-raok bezañ cheñchet da the Quarrymen p'o doa kavet e oa ur strollad all oc'h implijet an anv Blackjack. Paul McCartney, pemzek vloaz, az a e-barzh ar strollad e 1957 evel gitarour-ritm. Pedet e voe George Harrisson, pemzek vloaz, da sellet ouzh ar strollad e 1958 gant McCartney. Goude ma oa disfizius Lennon diwar-benn Harrisson, kar re yaouank e oa hervezañ, eo pedet da seniñ ganto un nebeud mizioù goude evel gitaour-rener.

E miz Genver 1959 e oa aet mignoned Lennon kuit eus ar strollad ha kendelc'her a ra an tri gitarour da seniñ gwezh ha gwezh all pa gavont un tabouliner. Kendrec'het eo ur mignon da Lennon, Stuart Sutcliffe da brenañ ur gitar-boud ha da seniñ er strollad adalek 1960. Hennezh a ginnig cheñch an anv da vBeatals en enor da Buddy Holly ha the Crickets. Implijet a reont an anv-se betek miz Mae ma cheñchont o anv da Silver Beetles a-raok un dro da Vro-Skos evel strollad sikour ar c'haner Johny Gentle. E-pad an hañv e cheñchont o anv da Silver Beatles ha buan da vBeatles da c'houde.

En hañv 1960 int sikouret gant Allan Williams da vont da seniñ e-barzh e Hamburg. Emezelañ a reont Pete Best da seniñ ganto ha mont a reont da Alamagn da chom tri miz hanter. Degemeret int gant Bruno Koschmider en doa treuzfurmet strip-kluboù e salioù-koñsertoù ha lojet eo ar strollad en unan anezho. Met seniñ a reont en ur c'hlub all, a-enep d'o c'hevrat ha skarzhet int gant Koschmider az a betek gwerzhañ Harrison d'ar polis dre m'en doa livet gevier war e oad : re yaouank e oa da labourat. Skarzhet eo Harrisson eus Alamagn a-raok McCartney ha Best, harzet gant ar polis diwar intrudu Koschmider peogwir o dije plantet tan en ur stevell. Distreiñ a ra Lennon da Vro-Saoz e miz Kerzu tra ma chom Sutcliffe pelloc'h gant Astrid Kirchherr, e zanvez-pried, he doa kemeret fotoioù kentañ ar strollad.

E-pad an daou vloaz da heul ez eont da seniñ da Hamburg meur a wezh hag eno e troc'hont o blev gant ar stil exi diwar intrudu Kirchherr, ur stil a vezo o merk e-pad ar bloavezhioù kentañ. Sutcliffe az a kuit eus ar strollad e 1961 d'ober studioù arzoù en Alamagn hag adkemeret eo ar gitar-boud gant McCartney. Sinañ a reont gant Polydor Records da vezañ strollad-dreñv Tony Sheridan e 1962. Seniñ a reont aliesoc'h e-barzh e Liverpool, dreist-holl e The Cavern Club e-lec'h ma reont anaoudegezh gant Brian Epstein a vezo o manager.

Kevrat gant EMIAozañ

A-hed ar bloaz 1962 e klask Epstein dieubiñ ar strollad diouzh e gevradoù, dreist-holl en Alamagn. Distreiñ a reont di e miz Ebrel ha kelaouet int gant Kirchherr e oa marvet Sutcliff an deiz a-raok gant ur c'holl-gwad empenn. E-keit-se ez a Epstein e darempred gant labeloù da enrollañ ur bladenn. Nac'het int gant Decca Records, a lavar eo "echu gant ar strolladoù gitaroù". Tri miz da c'houde int kevratet gant George Martin e-barzh e label Parlophone, gant EMI.

D'ar 6 a viz Even 1962 e talc'hont o frantad-enrollañ kentañ e studio EMI e-barzh e Londrez. Martin a glemm raktal da Epstein diwar-benn c'hoari Best gant an taboulinoù, o kinnig goprañ un tabouliner-studio e plas. Choaz a ra ar strollad erlec'hiañ anezhañ gant Ringo Starr, az a kuit eus ar strollad Rory Storm and the Hurricanes, e miz Eost. D'ar 4 a viz Gwengolo eo añrejistret "Love Me Do", gant Starr, met n'eo ket kendrec'het Martin, a c'hopr Andy White da seniñ an taboulinoù e-pad an trede prantad-enrollañ, ma oa añrejistret "Love Me Do" adarre, asambles gant "Please Please Me" ha "P.S. I Love You. Da gentañ eo choazet ar stumm eus "Love Me Do" gant Starr en taboulinoù, met stumm an adembannadurioù a zo bet hini White, gant Starr war an taboulin-kloc'h. Embannet eo "Love Me Do" e miz Here, ha tizhet a ra ar 17vet plas er roll. Tremen a reont er skinwel evit ar wezh kentañ, en ur gelaouenn lec'hel. Adenrollañ a reont "Please Please Me" e miz Du, diwar goulenn Martin, gant un tempo buanoc'h. O klevet an añrejistramant e tiougan Martin : "Emaoc'h o paouez ober ho n°1 kentañ"[1].

E miz Kerzu ez eont da seniñ da Hamburg evit ar wezh diwezhañ. A-raok 1963 en em lakaont akord e vezo kanet gant ar pevar anezho en o albom, goude ma n'eo ket ken ledan tachenn mouezh Ringo Starr hag hini ar re all. Lennon ha McCartney a skriv kanaouennoù asambles, ar pezh a zigresk chañsoù Harrison da vezañ kaner-pennañ war kanaouenn-mañ-kanaouenn. Pouezet eo gant Epstein evit ma vezo micherel ar strollad ha prezañtet mat, gwisket gant dilhad cheuc'h, o chom hep debriñ, butuniñ na kunujenniñ war al leurenn.

1963-1966Aozañ

Ar BeatlemaniaAozañ

 
Logo ar Beatles, treset gant Ivor Arbiter.

D'an 11 a viz C'hwevrer 1963 e enroll ar Beatles dek sonenn e-kerzh ur prantad-studio evit o albom Please Please Me, asambles gant peder sonenn bet embannet e single. Raktres Martin a oa enrollañ an albom e The Cavern Club, met n'en deus ket kavet mat son al lec'h, neuze e oa bet divizet añrejistriñ an albom en Abbey Road evel unan enrollet war-eeun. "Love Me Do" n'en doa ket graet kement-se a verzh evel single, met "Please Please Me" zo bet embannet e miz Genver 1963 ha graet berzh diouzhtu, kentañ e pep roll war-bouez unan.

Embannet eo "Please Please Me" e miz Meurzh, an hini kentañ an unnek albom aet da n°1 diouzh renk. Tamm ha tamm e-pad ar bloaz e embannont daou single all, "From Me To You" ha "She Loves You", a vo o single kentañ bet tapet ar milion a skouerennoù gwerzhet hag a chomo ar bladenn gwerzhet ar muiañ betek 1978.

Kerkent e tegas o berzh evezh ar mediaoù, respontet gant ar Beatles gant fent ha dizoujañs dic'hortoz digant ur strollad pop. Komañs a reont d'ober troioù er Rouantelezh-Unanet, o tiwanañ un azeuliñ digant o selaouerien. Degemeret e vezont gant huchadennoù ha tud diskiant, ur fenomen anvet Beatlemania gant ar c'hazetennoù. E fin ar bloaz ez eont da Sveden evit o zroiad kentañ er-maez eus ar Rouantelezh-Unanet. Degemeret e vezont en aerborzh Heathrow gant kantadoù a dud en o zistro d'ar 31 a viz Here, asambles gant 50 betek 100 kazetenner ha tud eus ar BBC. Kendelc'her a reont d'ober tro Breizh-Veur, met ken gwaskus e teu ar Beatlemania da vezañ ma rank ar polis implijet kanolioù-dour da gontrolliñ ar mor a dud.

E miz Du e embann EMI eil albom ar strollad, With The Beatles, gant ur rekord a 270 000 rakgwerzh. Gwerzhañ a reont un hanter-vilion a bladenn e-kerzh ur sizhun. Kontrol d'ar pezh a vez graet da gustum eo embannet an albom a-raok ar single, I Want to Hold Your Hand, n'eo ket lakaet en alboù da greskiñ ar gwerzhioù.

"The British Invasion"Aozañ

 
Ar Beatles e The Ed Sullivan Show e 1964.

Start e oa bet d'ar strollad bezañ anavezet er Stadoù-Unanet. Capitol Records, an embanner-kar da EMI en doa daleet embannadur pladennoù ar strollad e-pad ur bloaz. Sinet e oa bet ur c'hevrat gant Vee-Jay, un embanner dizalc'h, met ur cheñchamant renerien ha kudennoù da baeañ gwirioù o doa bountet EMI da nullañ ar c'hevrat. Un embanner all, Swan Records, en doa bet ur c'hevrat evit embann ha skignañ She Loves You.

Un eilenn eus I Want to Hold Your Hand kaset gant Epstein a sach evezh Capitol Records, a gompren e tremen eilennoù eus singloù ar Beatles war ar radioioù. Sinañ a reont ar strollad d'ober un droiad en SUA tra ma embannont un albom anvet Meet The Beatles da lakaat anezhañ da vezañ anavezet. Er memes koulz e embann Vee-Jay un albom anvet Introducing ... The Beatles a oa bet raktreset a-raok ar cheñchamant renerien, tra ma adembann Swan Records She Loves You.

Kaset eo ar strollad d'an SUA e miz C'hwevrer 1964 ha degemeret int en aerborzh John F. Kennedy e-barzh e New York City gant ur mor a dud. Daou zevezh war-lerc'h e tremenont dre an abadenn dele The Ed Sullivan Show, sellet outañ gant 73 milion a dud. O zroiad a ra berzh en ur vro e kañv abalamour da varv ar Prezidant John F. Kennedy ar bloaz a-raok, evel ur fulenn da zihuniñ yaouankiz ar vro ha d'he c'has war-zu ur bed modern, goude ma vez tamallet gant an dud gour o blev hir.

O berzh a zegas interest evit ar sonerezh breizhveuriat en Amerika, kement ha teu strolladoù all d'ober troiadoù en tu-mañ eus meurvor atlantel ha kement ha m'eo krouet an term The British Invasion (An aloubadeg breizhveuriat) da gaozeal diwar-benn an darvoudoù-se. Meur a strollad hag arzourien a heul pazioù ar Beatles, evel The Dave Clark Five, The Animals, Petula Clark, The Kinks peotramant The Rolling Stones.

Gortoz Capitol Records a-hed ar bloaz 1963 en doa bountet ul label all, United Artists Records, da lakaat o rann-filmoù da ginnig d'ar strollad ober tri film da vrudañ o c'hanaouennoù. Sevenet gant Richard Lester, A Hard Day's Night a laka ar strollad da c'hoari komedi e-pad c'hwec'h sizhun. Ur berzh eo bet ar film, embannet asambles gant un albom ispisial evit Amerika an Norzh. E-keit-se e embann ar strollad o zrede albom, A Hard Day's Night, gant kanaouennoù ar film en tu-mañ ha kanaouennoù nevez en tu-gin. Meuleudet eo an albom evel an hini ma teu ar strollad d'en em zizober eus o levezonoù da gaout o son dezho, dre seniñ gwelloc'h asambles, met ivez gant gitar nevez Harrison, ur prototip 12 kordenn savet gant Rickenbacker ha roet dezhañ, brudet evit e son kloc'hus.

Troiad-bed ha digor d'ar c'hudennoù denelAozañ

 
McCartney, Harrison ha Lennon en Izelvroioù

E miz Even ha Gouere 1964 ez ar Beatles da seniñ dre ar bed, e Danmark, en Izelvroioù, Hong Kong, Aostralia ha Zeland-Nevez hag er Stadoù-Unanet e miz Eost ha Gwengolo evit un eil troiad. Eno e reont anaoudegezh gant Bob Dylan. Goude m'o deus Dylan hag ar Beatles ha harperien disheñvel-kenañ, met talvoudus eo bet kavet an emgav en istor ar sonerezh, o liammañ daou ved disheñvel : publik Dylan, studierien sot gant an arzoù hag al lennegezh, ur stil bohemian ha soñjoù politikel o vont war-zu un idealism sokial ha publik ar Beatles, krennarded e liseoù peotramant en o studioù kentañ liammet kreñv ouzh ar sevenadur kaset gant ar skinwel, ar radio hag ar gizioù nevez. Ne oa ket kalz a garantez eus perzh publik Dylan e-keñver publik ar Beatles, gwelet evel ur vandennad azeulerien.[2]. E-pad ar gejadenn e ro Dylan un tamm butun-drol d'ar Beatles.

E-kerzh ar mizioù da heul e teu Lennon da varmouzañ stil Dylan da ganañ, dre ar fri, tra ma komañs Dylan da seniñ gant ur strollad binvioù-tredan, o cheñch e zilhad war-zu ur stil "mod". Notennet eo gant Gould penaos e teu an harz etre an daou bublik da netra, publik ar Beatles o kreskiñ war-zu stiloù nevez ha publik Dylan o tegemer yaouankiz ar sevenadur-pop.

E-kerzh an troiad 1964 e teu ar strollad da vezañ war evezh e-keñver an diforc'hidigezh gouennel er Stadoù-Unanet. Nac'hañ a reont seniñ e Jacksonville, Florida ma vije dispartiet ar re zu eus ar re wenn ha dont a reont da lakaat an aotrouniezh da blegañ. "Ne sonomp james dirak ur publik dispartiet ha n'emaomp ket o vont da gomañs... Gwelloc'h 'vefe din koll hon gopr" [3]. Nac'hañ a reont kousket el leti raktreset dre ma oa diforc'het ivez. Pa zistroont d'ar Stadoù-Unanet, ar bloavezhioù da c'houde, e reont a-seurt da lakaat splann en o c'hevratoù ne vezo ket dispartiet ar publik.

War-zu ur sonerezh darevoc'h hag implij an drammoùAozañ

 
Ur skeudenn tennet diwar bruderezh amerikan ar film Help!

Pevare albom ar strollad, Beatles For Sale, enrollet etre Eost hag Here 1964, zo ur brouenn eus an diaezamant etre imor krouiñ ar strollad ha redioù o berzh. C'hoant o doa da gendelc'her ar mod A Hard Day's Night m'o doa sonet kanaouennoù nevez hepken, met berr e oant en em gavet gant kanaouennoù nevez avat ha start e oa bet kavet dezho krouiñ en ur ober troiadoù dre ar bed. Adkemer a reont c'hwec'h kover eus o roll da glokaat ar bladenn, embannet e miz Kerzu. An eizh kanaouenn nevez avat a zo merzhet mat gant an dud, o tiskouez barregezh an daouad Lennon/McCartney.[4]

E penn-kentañ 1965 e koan Lennon, Harrison hag o fried gant dantour Harrison, John Riley. Hennezh a ro LSD dezho, dre guzh, en o banneoù kafe. Merket don eo Lennon gant an degouezh : "Spontus e oa, met eus ar c'hentañ. Bamet e oan e-pad ur miz pe zaou."[5] Kustum e oant o daou da implijet an dramm-se, asambles gant Starr ur wezh hepken war a seblant. Implij Harrison eus an dramm en deus kaset anezhañ war-zu ar speredelezh, ar brederiegezh hag an hindoueegezh. Lavaret en deus : "Evidon-me e oa bet mestal d'ul lintradenn. Ar wezh kentañ 'moa bet trenk en doa digoret un dra bennak en va fenn a oa ennon, hag em eus komprenet leun a draoù. N'em boa ket desket anezho peogwir e anavezent anezho dija, met an dra-se a chañsas bezañ un alc'hwez en doa digoret an nor d'ober anaoudegezh ganto. Adalek ar poent m'am boa bet an dra-se em beze c'hoant da gaout bepred – ar soñjoù-se diwar-benn ar yogied hag an Himalaya ha sonerezh Ravi." [6] Ne oa ket tomm McCartney evit klask an dramm-se, met a-benn ar fin en deus graet e 1966.[7] An hini kentañ eo bet o kaozeal diwar-benn an dra-se, o lavaret : "digoret e oa va daoulagad" ha "graet en deus din bezañ un ezel gwelloc'h, onestoc'h, degemerusoc'h eus ar gevredigezh". [8]

E miz Even 1965 eo degemeret ar pevar Beatle en Urzh an Impalaeriezh breizhveuriat (MBE) gant ar rouanez Elesbed II diwar goulenn ar Ministr pennañ Harold Wilson. Distreiñ a ra un nebeud mirourien o medalenn evit sevel a-enep, dre ma oa kustum ar vedalenn da vezañ roet d'ar soudarded peotramant d'ar renerien keodedel.

Er-maez e teu eil film ar Beatles, Help!, e miz Gouere 1965. Sevenet gant Lester adarre eo deskrivet evel ur film d'ober fent eus ar filmoù Bond, gant burutelladennoù etre. Mesket e oa sañtimantoù McCartney, en em sante evel ur "guest star e-barzh ar film"[9] en ur film ne oa ket hini ar Beatles. A-fet sonerezh eo kaset gant Lennon dreist-holl, en deus skrivet ha kanet ar brasañ eus ar c'hanaouennoù, en o zouez an daou single Help! ha Ticket to Ride.[10] Embannet ez eus un albom da heul ar film, melezour da A Hard Day's Night, gant tonioù tennet diwar ar film en tu-mat ha tonioù enrollet er memes koulz en tu-gin, an holl anezho kanaouennoù nevez war-bouez div, ar c'hanaouennoù adkemeret diwezhañ bet embannet ganto a-raok ar ganaouenn hengounel Maggie Mae e-barzh e Let It Be. Pelloc'h ez ar strollad gant implij an adenrollañ evit o mouezhioù hag implij binvioù dic'hortoz, evel ur pevarad kerdin evit Yesterday, aozet ha kanet gant McCartney, hep sikour hini all ebet eus ar Beatles. Help! eo an albom rock kentañ anvet evit kemer perzh er Grammy Awards evit albom ar bloaz.[11]

Trede troiad ar strollad er Stadoù-Unanet zo merket gant ur sonadeg e stadiom Shea e miz Eost dirak 55 600 a dud. Koñsertoù all o deus bet kement a verzh hag o deus rediet ar strollad da gavet a-raokadennoù teknikel evit bezañ klevet. E fin an troiad en em gavont gant Elvis Presley, en doa bet ul levezon diazez war ar strollad pa oa yaouank.

Adalek miz-Here e kemer ar strollad amzer er sal-enrollañ. Ar wezh kentañ eo o deus kement a amzer da labourat, hep bezañ ret dezho mont a-gleiz hag a-zehoù da seniñ.[12] Hervez Martin, betek ar poent-se "e oamp bet oc'h ober albomoù evel un aridennad singloù. Bremañ e oamp o komañs da soñjal e-barzh an albomoù evel ur arz en e-unan da vat."[13] Embannet eo Rubber Soul e miz Kerzu, ha degemeret mat-tre gant ar publik. Gwelet eo evel ur bazenn pelloc'h war-zu ur sonerezh kemplez ha darev.[14] Mont a reont pelloc'h da gerc'hat temoù disheñvel, romañsoù donoc'h ha prederouriezh, ur c'hlask liammet ouzh o c'hustum da vutuniñ marijuana gant Lennon e-unan.[15] tra m'en deus lavaret Starr : "Ul levezon bras 'neus bet al louzoù en o cheñchamantoù, dreist-holl evit ar skriverien. Ha peogwir e oant o skrivañ traoù disheñvel e oamp o seniñ en ur mod disheñvel."[16] Degas a ra Harisson ar sitar er c'hanaouennoù e-barzh Norwegian Wood (This Bird Has Flown), o vont pelloc'h c'hoazh diouzh hengon ar sonerezh pop. Dre m'az a donoc'h ar pozioù e komañs an dud da studial anezho.

Kendelc'her a ra Lennon ha McCartney da genlabourat, met kompoziñ a reont kanaouennoù en o c'horn, goude ma vezont lakaet o-daou da skrivagner. Lavaret en deus Harisson e oa Rubber Soul e albom muiañ-karet[17] met dizemglevioù a oa komañset da vezañ gwelet, dreist-holl etre McCartney ha Lennon tra ma oa start-tre McCartney gant Harisson.

AlbomoùAozañ

FilmoùAozañ

Faltazi

Teulfilmoù ha sonadegoù filmet

Pennadoù karAozañ

LevrlennadurAozañ

  • Brown, Peter;; Gaines, Steven (2002). The Love You Make: An Insider's Story of The Beatles (2002). New York : New American Library. ISBN 978-0-451-20735-7. 
  • Coleman, Ray (1989). Brian Epstein: The Man Who Made The Beatles. Viking. ISBN 0-670-81474-1. 
  • Coleman, Ray (1984). Lennon: The Definitive Biography. New York : Pan Books. ISBN 0-060-98608-5. 
  • Davies, Hunter (1985). The Beatles. McGraw-Hill. ISBN 0-070-15463-5. 
  • Gould, Jonathan (2007). Can't Buy Me Love: The Beatles, Britain and America. Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-35338-2. 
  • Harry, Bill (2000). The Ultimate Beatles Encyclopedia. MJF Books. ISBN 1-567-31403-1. 
  • Lennon, Cynthia (2006). John. Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-89828-3. 
  • Lewisohn, Mark (1992). The Complete Beatles Recording Sessions: The Official Story of the Abbey Road Years. Hamlyn. ISBN 0-681-03189-1. 
  • Lewisohn, Mark (1996). The Complete Beatles Chronicle. Chronicle Press. ISBN 1-85152-975-6. 
  • Krasker, Eric (2003). Les Beatles - Enquête sur un mythe 1960-1962. Paris : Séguier. ISBN 2-84049-373-X. 
  • Krasker, Eric (2009). 'The Beatles - Fact and Fiction 1960-1962. Paris : Séguier. ISBN 978-2840495239. 
  • Miles, Barry (1998). Paul McCartney. Many Years From Now. Vintage-Random House. ISBN 0-749-38658-4. 
  • O'Brien, Ray (2001). There are Places I'll Remember. London : Ray O'Brien. ISBN 0-954-44730-1. 
  • Pedler, Dominic (2003). The Songwriting Secrets of The Beatles. Omnibus Press. ISBN 0-7119-8167-1. 
  • Spitz, Bob (2005). The Beatles: The Biography. Little Brown. ISBN 0-316-80352-9. 
  • Turner, Steve (1994). A Hard Day's Write: The Stories Behind Every Beatles' Song. Harper. ISBN 0-06-095065-X. 

Liammoù diavaezAozañ

NotennoùAozañ

  1. (en) You've just made your first No. 1. G.Martin, 1962
  2. (en) Gould 2007, pp. 252–253.
  3. (en) We never play to segregated audiences and we aren't going to start now ... I'd sooner lose our appearance money. J.Lennon, 1964
  4. Gould 2007, pp. 255–256.
  5. (en) It was just terrifying, but it was fantastic. I was pretty stunned for a month or two Lennon, in Gould, 2007.
  6. (en) For me, it was like a flash. The first time I had acid, it just opened up something in my head that was inside of me, and I realized a lot of things. I didn't learn them because I already knew them, but that happened to be the key that opened the door to reveal them. From the moment I had that, I wanted to have it all the time – these thoughts about the yogis and the Himalayas, and Ravi's music Harrison e 1977.
  7. Gould 2007, p. 317.
  8. (en) It opened my eyes and made me a better, more honest, more tolerant member of society. McCartney in Brown & Gaines 2002, p. 228.
  9. Gould 2007, p. 274.
  10. Gould 2007, pp. 276–277.
  11. (en) Schonfeld, Zach (15 a viz C'hwevrer 2016). "The Most Ridiculous 'Album of the Year' Winners in Grammy History". Newsweek.
  12. (en) Lewisohn 1992, p. 202
  13. (en) We had been making albums rather like a collection of singles. Now we were really beginning to think about albums as a bit of art on their own.
  14. (en) Unterberger, Richie. "Rubber Soul – The Beatles". AllMusic. Archived
  15. (en) Brown & Gaines 2002, pp. 181–182.
  16. (en) Grass was really influential in a lot of our changes, especially with the writers. And because they were writing different material, we were playing differently. in The Beatles (2000). The Beatles Anthology. San Francisco: Chronicle Books. ISBN 978-0-8118-2684-6.
  17. (en) The Beatles 2000, p. 194.