Digeriñ al lañser pennañ

StudioùAozañ

Mab e oa da Jean Marie Vincent Ernault, alvokad, ha da Agathe Rose Léa Gaultier de la Ferrière, a orin eus Tarbes. E studioù a reas e lise Sant-Charlez e Sant-Brieg, hag e Roazhon goude-se. Labourat a reas e prefeti Sant-Brieg e-ser studiañ e-unan evit mont da gelenner. Aotreet e voe e 1874 da gelenn saozneg hag alamaneg e skol Sant-Charlez met kenderc'hel a reas gant e studioù, aet ur yalc'had-studi gantañ, e Skol ar studioù uhel e Pariz.
Ne voe ket aotreet da sevel e dezenn evit an doktorelezh war ar yezhoù keltiek dre ma ne vezent ket kelennet er skolioù. Dont a reas a-benn koulskoude da gaout e zesteni-doktorelezh e 1886, ha neuze e voe anvet da gelenner e skol-veur Poitiers ma tremenas an darn vrasañ eus e vuhez o kelenn al lennegezh hag ar boazioù keltiek.
E-unan e voulc'has studiañ brezhoneg, hini Treger da gentañ ha hini Gwened da c’houde. Mont a reas da Bariz da heuliañ kentelioù ar geltiegourien vrudet a oa eno, evel Henri Gaidoz ha Henri d’Arbois de Jubainville. Goude bezañ tremenet un dezenn doktorelezh e voe anvet da gelenner gresianeg e skol-veur Poitiers. Eno eo e savas e oberennoù brudetañ evel ar Glossaire du Moyen-breton pe an Dictionnaire breton-français du dialecte de Vannes. Embann a reas skridoù krennvrezhonek evel Le Mirouer de la Mort er Revue Celtique. E-leizh a bennadoù a embannas e galleg e meur a gelaouenn war divoud geriaoueg, rannyezhoù hag istor ar brezhoneg.

Labour ha kenlabourAozañ

E 1878 e paouezas gant e labour kelenner evit sevel mojennoù ha barzhonegoù hag a voe moullet e Feiz ha Breiz, Kroaz ar Vretoned, Breiz hag all. E 1919 ez eas war e leve e sant-Brieg, m'en em roas muioc'h-mui d'ar studioù brezhoneg, da skoazellañ rener Breuriezh Veur ar Brezhoneg – un doare akademiezh – gant Frañsez Vallée ha da sekretour evit sevel un emglev diazezet war ar studi etre ar skrivagnerien. Skoazellañ a reas Frañsez Vallée ha Meven Mordiern da sevel oberennoù meur evel Sketla Segobrani pe ar Geriadur bras Galleg-Brezhoneg.
Bez' e voe Émile Ernault e-touez ar re a savas Emglev ar Skrivagnerien evit o bodañ ha klask unvaniñ doare-skrivañ ar brezhoneg. Ar reolennoù reizhskrivañ a voe degemeret ganto e 1908 a ziazezas un doare-skrivañ unvan evit rannyezhoù Kerne, Leon ha Treger, a reer anezhañ an doare-skrivañ KLT.

E galleg en deus skrivet an darn vrasañ eus e studiadennoù. Un nebeud skridoù brezhonek en deus savet avat, barzhonegoù ha mojennoù anezho, embannet e Feiz ha Breiz, Kroaz ar Vretoned hag all.

Ofiser an Deskadurezh-Stad ha Marc'heg al Lejion a enor e voe e 1922. Un den a ouiziegezh vras war ar c'hrennvrezhoneg e voe Emil Ernault, unan eus ar re hag o deus dastumet an anaoudegezh spisañ ha donañ en amzer-se eus istor ar brezhoneg ; bras-meurbet eo talvoudegezh e labourioù war dachenn ar c’hrennvrezhoneg.

LevrlennadurAozañ

1875–1900Aozañ

  • Le dialecte vannetais de Sarzeau, Revue Celtique, levrenn III, 1876-1878
  • Supplément aux dictionnaires breton, 1882
  • Mots et expressions celtiques dans le gallot des Hauts-Bretons, Revue Celtique, levrenn V, 1883
  • Dictionnaire étymologique du Breton Moyen, Thorin, Pariz, 1888
  • Glossaire moyen-breton, Bouillon, Pariz, 1895-1896
  • Petite Grammaire Bretonne, avec des notions sur l'histoire de la langue et la versification, Prud'homme, Sant-Brieg, 1897. Da vezañ sellet war lec'hienn levraoueg niverel skol-veur Roazhon 2.
  • Ar groaz Doue, pe levrig an A B C’H, levr da deskiñ lenn e brezhoneg hag e latin, 1899

1900–1937Aozañ

  • 1901 : Études sur la langue Bretonne. Notes d'étymologie, Sant-Brieg
  • 1901 : L'Epenthèse des liquides‎, Prudhomme, Sant-Brieg
  • 1902 : Glossaire cryptologique breton, Kryptadia, ; adembannet gant Gwennole ar Menn, Skol, Sant-Brieg, 1999
  • 1903 : Gwerziou Barz ar Gouet - Poésies bretonnes et françaises, Prud'homme, Sant-Brieg
  • 1904 : Dictionnaire breton-français du dialecte de Vannes, Lafolye, Gwened (adembannet e 1921 ha 1938)
  • 1912 : L'ancien Vers breton, Paris, Honoré Champion
  • 1915 : Hent ar Groaz, merc’hed ha bugale Frañs e-pad ar brezel
  • 1923 : (gant F. Vallée ha M. Mordiern) Sketla Segobrani, teir levrenn, Prud'homme, Sant-Brieg
  • 1925 : Manuel pour l'Étude du Français par les Bretons, Imprimerie Moderne, Sant-Brieg
  • 1927 : Geriadurik brezonek-gallek, Prudhomme, Sant-Brieg. Eil moulladur gant Brud Nevez, Brest, 1984
  • 1929 : Causeries linguistiques d'un Haut-Breton, Presses Bretonnes, Sant-Brieg
  • 1931 : (gant F. Vallée ha M. Mordiern) Grand dictionnaire français-breton, Imprimerie Commerciale, Roazhon
  • 1935 : Yalc’h Wilh pe Al loer c’hloan hag en diou skutin
  • 1937 : Mojennou Brezonek koz ha neve ha troïdigez c'hallek - Fables Bretonnes anciennes et nouvelles avec traduction française, Prud'homme, Sant Brieg

DalifAozañ

  • 1942 : L'ancien mystère de saint Gwénolé (1580), publié avec traduction et notes – Extrait des Annales de Bretagne, Roazhon : Pilhon, libraire-éditeur

Liammoù diavaezAozañ