Digeriñ al lañser pennañ

Ar roazhoneg a vez lavaret, dre c'hoap, gant tud zo, eus ar brezhoneg komzet e Roazhon.

IstorAozañ

Ijinet e vije bet ar ger, a-raok an Eil Brezel-bed, gant tud eus Breizh-Izel, e Kelc'h Keltiek Roazhon, da ober goap eus an nebeudig Roazhoniz a zeske brezhoneg ha ne oant ket gouest da gomz e doare Breizh-Izel, ken iskis e kavent klevout brezhoneg gant pouez-mouezh gallek.

E dibenn ar bloavezhioù 1960 e veze implijet ar ger da ober anv eus bugale an dud-se, savet e Roazhon, hag a gomze brezhoneg levezonet gant ar galleg a-wechoù, pouez-mouezh, troiennoù, hag all.

HizivAozañ

Hiziv e plij da dud zo ober an anv-se eus ar brezhoneg a vez komzet pe kelennet e Roazhon dre vras, diwar fent ha netra ken.
A-wechoù avat e vez roet sterioù siriusoc'h a bep seurt d'ar ger ouzhpenn.

Roazhon fallAozañ

Darn a gav e rank bezañ fall ar brezhoneg e Roazhon dre natur, pe n'eo ket gwir vrezhoneg a vije komzet eno[1]. Hervezo n'halljed ket komz na kelenn brezhoneg mat e Roazhon. Trawalc'h e vije bezañ e Roazhon evit komz brezhoneg fall.

Kavout a reer ivez tud hag a fell dezho lakaat ar vrezhonegerien da devel e Roazhon, pe da zilezel o yezh: lod war zigarez n'haller kaozeal nemet brezhoneg fall e Roazhon, lod all peogwir eo impalaerouriezh komz brezhoneg er-maez eus Breizh-Izel. Komz galleg e Breizh-Izel avat, n'eo ket heñvel.

Studierien zo, e skol-veur Roazhon, a implij ar ger, a-wechoù, d'ober anv eus geriennoù pe troiennoù lavaret dezho gant kelennerien. Ar geriennoù-se a vije enebet, hervezo, ouzh brezhoneg Breizh-Izel, evel implij ar gerioù dremm, skopañ, holl/fas, krachañ, tout, ha re all. En un tu e vije neuze ur brezhoneg ar bobl, gallekaet ha dereat, e Breizh-Izel hepken, hag en tu all ur brezhoneg roazhonat, lorc'hus, dinatur, e Breizh-Uhel. Darn a ya ivez betek kaout disfiz ouzh brezhoneg al levrioù, pe ouzh kement tra skrivet zoken, rak n'eo ket el levrioù nag er skolioù e tlejed deskiñ brezhoneg, kement-se ne vije mat nemet evit ar yezhoù all.

Darn all ivez a gav ne vije ket dereat kelenn brezhoneg er-maez eus Breizh-Izel. Adimplijet e vez an arguzenn-se goude, gant politikerien, evit enebiñ ouzh skolioù Diwan pe klasoù divyezhek e Bro-Roazhon.

Tud zo a gomz eus roazhoneg evel eus ur rannyezh nevez, ouzhpenn re Leon, Treger, Kerne ha Gwened. Kement-se a vez kavet dismegañsus alies gant brezhonegerien ar vro, ha muioc'h c'hoazh gant tud eus Breizh-Izel o chom e Roazhon.

Koulskoude ez eus daou seurt brezhoneg, da vihanañ, e Roazhon: an hini a vez komzet gant tud o deus desket e Breizh-Izel, tud deuet eus Breizh-Izel peurvuiañ, hag a c'hall bezañ mat pe fall, hag an hini a vez komzet gant tud eus Roazhon pe lec'h all, hag a c'hall bezañ mat pe fall ivez.

Fentus eo ne vije ket komzet eus Bresteg, Kempereg, Naonedeg.

KleubAozañ

Kaoz a vez forzh eus roazhoneg e foromoù zo.

DismegañsiñAozañ

Un toullad gerioù dismegañsus diwar-benn ar yezh zo bet fardet evel-se en XXvet kantved: falc'huneg, skolveurieg, assimileg, zedacheg, hemoneg, diwaneg, sadedeg.

Liammoù diavaezAozañ

NotennoùAozañ

  1. Rennes, capitale de la Bretagne, donc identitairement bretonnante. Et vouée au culte du «roazhoneg», variante d'un breton imaginé, langue ethniquement pure de la nation bretonne, désormais enseignée partout, y compris à Cesson-Sévigné, rebaptisé Saozon-Sevigneg, Betton, rebaptisé Lanvezhon, Guichen, devenu Gwizien, en attendant la celtisation intégrale de Rennes-Métropole. Françoise Morvan, Libération, Sadorn 19 a viz Meurzh 2005.