Penn-ar-Bed

departamant gall e Breizh
(Adkaset eus Penn ar Bed)
Penn-ar-Bed
Ardamezioùlogo
Penn-ar-Bed
Anvioù brezhonek all Finister
Anv gallek (ofisiel) Finistère
Bro Breizh
Melestradurezh
Riez Frañs Frañs
Rannvro Rannvro Breizh Rannvro Breizh
Pennlec'h
(prefeti)
Kemper
Isprefetioù Brest
Kastellin
Montroulez
Prezidant ar c'huzul-departamant Maël de Calan
Prefed Alain Espinasse
Kod EBSSA 29
Kod ISO 3166-2 FR-29
Kod Eurostat NUTS-3 FR522
Poblañsouriezh
Poblañs 917 179 ann. (2020)[1]
Stankter 136 ann./km²
Douaroniezh
Kenurzhiennoù 48° 15′ Norzh
4° 00′ Kornôg
/ 48.25, -4
Gorread 6 733 km²
Adrannoù
Arondisamantoù 4
Pastelloù-bro 8
Kantonioù 27
Etrekumuniezhioù 21
Kumunioù 279

Penn-ar-Bed (distaget: [ˌpɛnarˈbeːt]; Finistère e galleg hag ent-ofisiel, distaget: [fi.nis.tɛʁ]) zo unan eus ar pemp departamant a oa bet savet e Breizh da heul ar Reveulzi c'hall. E kornaoueg ar vro emañ, Kemper eo ar pennlec'h anezhañ, hag an 29 an niverenn roet dezhañ.

Gwezhall e veze anvet Finister e brezhoneg, diwar an anv gallek[2].

Krouet eo bet e 1790 diwar rannadenn proviñs Breizh etre pemp departamant. Ar prefeti a zo bet staliet e Kemper, hag ar prefeti mor e Brest. Anvet eo bet diwar un anv kozh roet er Grennamzer da Veg Lokmazhe (e kumun Plougonvelen) bet kredet bezañ ar c'hornôkañ lec'h e kevandir Eurazia, houmañ lakaet da lodenn bennañ ar bed. Hiziv an deiz emañ perzh eus Rannvro Breizh.

Evit sevel departamant Penn-ar-Bed ez eus bet kemeret ul lodenn vras eus Kerne, er su, kontelezh hag eskopti kozh Bro-Leon penn-da-benn, er biz ul lodenn eus Bro-Dreger, hag ul lodennig eus Bro-Wened er gevred, e-tro an Arzhanaou.

Istor melestradurel

kemmañ
 
Ar prefeti e Kemper


Ragistor

kemmañ

E Ploeneg eo bet kavet roudoù koshañ un tan oaled e Europa (deiziataet 400 000 bloaz).

Brezhoneg

kemmañ

Ar Brezoneg er Skol

kemmañ
  • 1934-1936: ar c'huzul-departamant a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol[4].

Bremañ

kemmañ
  • 51 gumun a zo ur skol Diwan pe ur skol zivyezhek enno. 3,8% eus bugale an departamant a zo ganti er c'hentañ derez. Ofis Publik ar Brezhoneg
  • Ar skritelladur a zo ul lodenn diouti e brezhoneg e Penn-ar-Bed, dreist-holl skritelloù ar c'humunioù.
  • E 1999 e oa bet graet un enklask gant an INSEE hag e oa bet kavet e oa tro 132 000 brezhoneger e departamant Penn-ar-Bed. Er bloavezh 2005 e oa 4 333 skoliad en hentennoù Diwan ha divyezhek.

E ardamezioù a zispak ul leon (ardamez Bro-Leon) tal-ouzh-tal gant ur maout (ardamez Kernev) gant pemp erminig a-us (evit 5 departamant Breizh).

Douaroniezh

kemmañ
  • Kêrioù pennañ (en tu-hont da 10 000 annezad enno)
Kêrioù pennañ an departamant
Kumun Poblañs (2020) Arondisamant
Brest 139 456 Arondisamant Brest
Kemper 63 473 Arondisamant Kemper
Konk-Kerne 20 209 Arondisamant Kemper
Montroulez 14 709 Arondisamant Montroulez
Landerne 16 025 Arondisamant Brest
Douarnenez 13 956 Arondisamant Kemper
Gwipavaz 15 196 Arondisamant Brest
Plougastell-Daoulaz 13 277 Arondisamant Brest
Kemperle 12 077 Arondisamant Kemper
Plouzane 13 558 Arondisamant Brest
Ar Releg-Kerhuon 11 710 Arondisamant Brest

Gwelet ivez

kemmañ

Liammoù diavaez

kemmañ

 
Commons
Muioc'h a restroù diwar-benn

a vo kavet e Wikimedia Commons.

Sellit ouzh ar ger Penn-ar-Bed er
wikeriadur, ar geriadur frank.

Dave ha notennoù

kemmañ
  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. "Finister" war al lec'hienn devri.bzh
  3. Lokorn a zo deuet da vezañ ezel eus Kemper Kumuniezh e 2011.
  4. Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936